Misschien verschillen we toch minder van de neanderthalers dan je denkt. Zo blijkt uit nieuw onderzoek dat ze 115.000 jaar geleden al schelpdieren verzamelden volgens een opvallend seizoenspatroon.
Spaanse onderzoekers ontdekten dat neanderthalerpopulaties in Zuid-Europa het hele jaar door schelpdieren verzamelden, maar met een duidelijke voorkeur voor de koudere maanden van het jaar, van november tot april. Volgens de onderzoekers is dit een belangrijke mijlpaal in het onderzoek naar zo’n vroege fase in de menselijke evolutie.
Voeding uit de zee
Archeologen en evolutieonderzoekers discussiëren al decennialang over de vraag in hoeverre neanderthalers zich konden aanpassen aan kustgebieden en hoe ze voedsel uit de zee benutten. Lange tijd werd gedacht dat zowel het eten van schelpdieren als rekening houden met seizoenen uitsluitend gedrag van onze eigen soort was: Homo sapiens. De nieuwe studie zet dat idee echter op losse schroeven.
De onderzoekers analyseerden resten van mariene weekdieren, zoals kleine zeeslakken en napslakken, uit de grot van Los Aviones in Spanje. Neanderthalers blijken niet slechts af en toe schelpdieren te verzamelden, maar ze begrepen waarschijnlijk ook goed hoe mariene ecosystemen werken. Daarmee vertoonden ze gedrag dat pas duizenden jaren later werd beschreven bij moderne mensen in dezelfde regio.
Wat vertellen oude schelpen?
Maar nu vraag je je hoogstwaarschijnlijk af: hoe kun je bepalen in welk seizoen een weekdier duizenden jaren geleden werd gegeten? De sleutel ligt in het zuurstofisotopensignaal dat bewaard is gebleven in de kalklaag van schelpen. De verhouding tussen zwaardere en lichtere zuurstofisotopen hangt namelijk sterk samen met de temperatuur van het zeewater.
“De schommelingen tijdens de groei van een schelp fungeren als een soort prehistorische thermometer”, legt onderzoeker Asier García-Escárzaga uit. “Daardoor kunnen we niet alleen temperatuurveranderingen afleiden, maar ook bepalen in welke periode van het jaar een weekdier werd verzameld.”
Veiligheid staat voorop
Uit de analyses blijkt dat neanderthalers het hele jaar door schelpdieren aten, maar opvallend vaak in de herfst en winter. Dat patroon lijkt geen toeval. In koudere maanden bevatten sommige schelpdiersoorten meer eetbaar vlees en zijn smaak en textuur beter door hun voortplantingscyclus. Daarnaast vermoeden onderzoekers dat neanderthalers schelpdieren in de zomer bewust meden om gezondheidsrisico’s te beperken, zoals giftige algenbloei of sneller bederf door warmte. Dat wijst volgens de onderzoekers op een bewuste en veilige omgang met mariene voedselbronnen.
Leestip: Neanderthaler met kiespijn ging ook naar de tandarts: zo werd er 60.000 jaar geleden geboord
Meer zoals wij dan gedacht
De bevindingen suggereren dat neanderthalers en moderne mensen mogelijk meer op elkaar leken dan lang werd aangenomen. Hun dieet was waarschijnlijk gevarieerder dan vaak gedacht en bevatte hoogwaardige mariene eiwitten, rijk aan voedingsstoffen die belangrijk zijn voor hersenen en voortplanting.
“Wat we in Los Aviones zien, is een volledig moderne overlevingsstrategie”, stellen de onderzoekers. De ontdekking versterkt daarmee het idee dat neanderthalers beschikten over cognitieve, sociale en economische vermogens die vergelijkbaar zijn met die van ons.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
