Amerikaanse onderzoekers hebben bij ruim duizend tieners en jongvolwassenen 14 gezondheidswaarschuwingen voor sociale media getest. Boodschappen over depressie, angst en mentale gezondheid ontmoedigden het meest, een waarschuwing voor verslaving nauwelijks.
Het idee komt uit de koker van Vivek Murthy. Tot begin 2025 was hij de hoogste medische adviseur van de Amerikaanse overheid. In 2024 pleitte hij ervoor om sociale media te behandelen zoals sigaretten en alcohol, met een label dat de gebruiker wijst op de risico’s.
Vier staten voerden intussen zo’n verplichting in. Het gaat om Californië, Colorado, Minnesota en New York. Ook in Pennsylvania, Ohio en Texas liggen voorstellen op tafel. De druk om zo’n label nationaal verplicht te maken, neemt toe.
Alleen: niemand had ooit uitgezocht wat er precies op zo’n label zou moeten staan en of het überhaupt iets uithaalt.
Nagemaakte Instagram-pagina
De onderzoekers hebben een aantal waarschuwingen opgesteld rond zes gezondheidsthema’s: angst, depressie, een negatief zelfbeeld, schade aan de mentale gezondheid in brede zin, slaapproblemen en verslaving.
Daarnaast bouwden ze twee vergelijkingspunten in. Het eerste was een vriendelijke suggestie om even pauze te nemen. Dat lijkt op wat platformen zelf al tonen. Het tweede ging helemaal niet over sociale media, maar over het dragen van een gordel in de auto.
Alle boodschappen werden nagebouwd alsof ze op een Instagram-pagina verschenen. De 1.012 deelnemers kregen ze in willekeurige volgorde te zien. Ongeveer de helft was tussen 13 en 17 jaar, de andere helft tussen 18 en 29. Na elke boodschap volgden twee vragen. Ontmoedigt dit je om sociale media te gebruiken? En maakt dit je bewuster van de nadelen?
Somberheid raakt een snaar, verslaving veel minder
Niet verrassend: elke waarschuwing scoorde beter dan de boodschap over autogordels. De vergelijking met de vriendelijke suggestie was veel interessanter: bijna alle gezondheidswaarschuwingen deden het beter. De enige uitzondering was de tekst over verslaving.
Bovenaan de lijst eindigden de boodschappen over mentale gezondheid, depressie en angst. Waarom net die het zo goed deden, weten de onderzoekers niet. Hun vermoeden is dat dit gevolgen zijn die jongeren herkennen bij zichzelf of bij vrienden en waar ze wakker van liggen.
Opvallend genoeg reageerden de tieners nauwelijks anders dan de twintigers. Het team had daar namelijk wel op gerekend, omdat een paar jaar leeftijdsverschil in dit digitale landschap veel uitmaakt.
Wat het onderzoek niet aantoont
Niemand heeft ook maar één minuut echt schermgebruik geregistreerd. De deelnemers vulden in hoe ontmoedigend ze een boodschap vonden. Dat is iets anders dan werkelijk minder scrollen. De volgende stap is om uit te zoeken of het gedrag daadwerkelijk verandert.
Een tweede kwestie is de houdbaarheid. Deelnemers zagen elke waarschuwing één keer, in een testomgeving. In het echte leven verschijnt zo’n pop-up dag na dag; de kans is groot dat je hem na een week wegtikt zonder te lezen. Dat effect kon dit onderzoek niet vangen.
Ten slotte is dit een door en door Amerikaans onderzoek, met Amerikaanse deelnemers en Amerikaanse wetgeving als aanleiding. Wat in Californië werkt, hoeft hier niet hetzelfde te doen.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
