Door de klimaatverandering wijken grijze walvissen uit naar nieuwe plekken. In de Baai van San Francisco blijkt dat voor opvallend veel dieren fataal te zijn.
Grijze walvissen trekken normaal gesproken van voedselrijke wateren in het noordpoolgebied naar de warme lagunes van Baja California in Mexico. Daar paren ze en krijgen ze jongen. Onderweg eten ze meestal weinig, waardoor ze sterk afhankelijk zijn van hun voedselgebieden in het noorden. Nu het klimaat verandert en hun prooien daardoor onder druk komen te staan lijken sommige walvissen onderweg wel plekken op te zoeken om voedsel te vinden. Een van die plekken is De Baai van San Francisco.
Leestip: Wetenschappers hebben zwaar onderschat hoe ongelooflijk ver walvissen zwemmen
Onderzoekers hebben nu ontdekt dat die baai voor veel grijze walvissen levensgevaarlijk is. Tussen 2018 en 2025 werden daar 114 individuele walvissen waargenomen. Van die dieren bleek minstens 18 procent later in hetzelfde gebied te zijn gestorven. In 40 procent van de gevallen ging het om een aanvaring met een schip. In totaal werden in de regio in die jaren zeventig dode grijze walvissen gevonden. Bij dertig daarvan wees onderzoek op dodelijk letsel door een schip. Het onderzoek is te vinden in Frontiers.
Noodstop
De wetenschappers denken dat walvissen de Baai van San Francisco gebruiken als een soort noodstop. Ze lijken er niet massaal elk jaar terug te keren. Slechts vier dieren werden over de loop van meerdere jaren opnieuw gezien. Dat wijst erop dat de baai waarschijnlijk geen vast onderdeel is van hun trekroute, maar eerder een tijdelijke uitwijkplek voor dieren die echt extreem hongerig zijn.
“Grijze walvissen liggen eerst een tijdje vlak onder het wateroppervlak voordat ze bovenkomen,” zegt hoofdonderzoeker Josephine Slaathaug. “Daardoor zijn ze moeilijk te zien, zeker in mistige omstandigheden. Die omstandigheden komen in De Baai van San Francisco vaak voor.” Daarnaast is de baai ook nog eens een van de drukst bevaren wateren van Californië. “De Golden Gate is een nauwe doorgang waar alle schepen, en ook hongerige walvissen, doorheen moeten,” aldus Slaathaug. Daardoor lijkt het in veel gevallen dus helaas mis te gaan.
Fotocatalogus
Voor het onderzoek maakten de onderzoekers een grote fotocatalogus. Daarin verzamelden ze beelden van walvissen die tussen 2018 en 2025 in de baai waren gezien. Die foto’s kwamen uit gerichte tellingen op het water, maar ook van burgerwetenschappers en andere waarnemers.
De dieren werden herkend aan unieke kenmerken op hun huid en rug, zoals littekens, verkleuringen en de vorm van de rug. Daarna vergeleken de onderzoekers die beelden met foto’s van dode walvissen die in hetzelfde gebied waren gevonden. Zo konden ze gespotte dieren koppelen aan later gevonden karkassen.
Uit die vergelijking bleek nog iets anders. De meeste walvissen in de Baai van San Francisco hoorden niet bij bekende ‘jachtgroepen’ die al langer buiten het noordpoolgebied rondzwemmen. Slechts acht van de 114 dieren konden worden gekoppeld aan bekende subgroepen. Dat betekent dat het waarschijnlijk niet alleen gaat om walvisgroepen die hun bestaande leefgebied willen uitbreiden. Het lijkt erop dat grijze walvissen in het algemeen nu vaker proberen om onderweg een extra visje te scoren.
Populatie onder druk
Dat maakt de uitkomst van het onderzoek extra relevant. De populatie grijze walvissen is in dit deel van de Stille Oceaan de afgelopen jaren sterk afgenomen: sinds 2016 meer dan 50 procent. Daarnaast worden er erg weinig kalveren gezien. Daaruit blijkt dat de populatie onder druk staat en moeite heeft om genoeg reserves op te bouwen.
De onderzoekers pleiten daarom voor extra monitoring en beschermingsmaatregelen. Denk aan lagere snelheden voor schepen, aangepaste vaarroutes of betere voorlichting voor schippers. Zulke maatregelen zijn op andere plekken al effectief gebleken bij het verminderen van botsingen met grote walvissen. Zeker nu in 2025 al 36 grijze walvissen de baai binnentrokken, soms met meer dan tien tegelijk, wordt de noodzaak groter.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook PFAS-beleid lijkt te werken: walvissen hebben er veel minder van in hun lichaam (maar er is een kanttekening) en Opwarming dwingt Noord-Atlantische walvissen tot een nieuw menu . Of lees dit artikel: Drone ontdekt dat er mogelijk dodelijk virus rondgaat onder walvissen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
