Vandaag opende het lanceervenster voor Starship Flight 14, de eerste orbitale testvlucht van SpaceX. NASA en Boeing geven een update over Starliner en NASA selecteert PRIMA als eerste Probe-missie. Maar ook: Cosmic Latte en een ozonprobleem.
Het beloofde en belooft een drukke dag te worden in de ruimtevaart. Terwijl Starship voor het eerst een echte baan om de aarde probeert te bereiken, staan NASA en Boeing voor een cruciale persconferentie over de Starliner. En NASA heeft definitief een nieuwe ver-infraroodtelescoop geselecteerd, met Nederlandse technologie aan boord.
Starship Flight 14: de eerste orbitale test
Vandaag opende het lanceervenster voor Starship Flight 14. Dit is de meest ambitieuze testvlucht van SpaceX tot nu toe: de 124 meter hoge raket, bestaande uit Booster 21 en Ship 41, moet voor het eerst een echte orbitale baan om de aarde bereiken. In tegenstelling tot eerdere suborbitale testvluchten van ongeveer een uur, duurt deze missie bijna tien uur. Starship cirkelt zes keer rond de aarde voordat het terugkeert. Op het moment van schrijven en publiceren, was de lancering van Starship een voldongen feit, maar is deze nog niet teruggekeerd na het maken van 6 ronden. Kijk de livestream hieronder om te zien hoe het deze momenteel vergaat. De lancering vond plaats om 14:46 Nederlandse tijd.
Aan boord bevinden zich de gloednieuwe Starlink V3-satellieten. Drie daarvan zijn uitgerust met speciale camera’s om live te filmen hoe de hitteschildtegels de extreme terugkeer in de atmosfeer doorstaan. De geplande splashdown vindt plaats in de Stille Oceaan, ten westen van Chili. Zowel de booster als het schip worden niet gevangen; het gaat puur om de orbitale demonstratie.
Leestip: Test Flight 14: Starship gaat voor het eerst écht de ruimte in
Starliner: twee jaar na de mislukte bemande vlucht
Vanavond houden NASA en Boeing een Space Station Operations Update over de Starliner. Precies twee jaar geleden, in september 2024, keerde de capsule onbemenst terug naar de aarde, terwijl Butch Wilmore en Suni Williams, die wel de passagiers waren op de heenweg richting het ISS destijds, achterbleven op het ISS. Sindsdien heeft Starliner niet meer gevlogen.
De aanhoudende problemen met de stuwraketten staan centraal. NASA classificeerde de vlucht van 2024 in februari 2026 als een Type A-mishap, de ernstigste categorie. Tegelijk speelt een strategische kwestie: SpaceX heeft aangegeven de Crew Dragon op termijn uit te faseren om volledig over te stappen op Starship. Daardoor wordt Starliner steeds belangrijker voor het Amerikaanse transport naar het ISS.
Leestip: Boeing’s Starliner zit nog steeds vast op het ISS – hoe nu verder? of Artemis II raket terug naar VAB om reparatie (en Starliner classificeert als Type A-mishap)
PRIMA: NASA’s nieuwe ver-infraroodtelescoop met Nederlandse technologie
NASA heeft PRIMA (PRobe far-Infrared Mission for Astrophysics) geselecteerd als de eerste missie in de nieuwe Probe Explorers-klasse. De telescoop, met een spiegel van 1,8 meter, moet in 2033 worden gelanceerd en vijf jaar lang het heelal onderzoeken in ver-infrarood licht. Het projectbudget is vastgesteld op maximaal 1,2 miljard dollar.
Nederland is een beoogde leverancier van cruciale technologie. SRON en TU Delft ontwikkelen de zogeheten Kinetic Inductance Detectors, supergeleidende sensoren die ongeveer honderd keer gevoeliger zijn dan de detectoren van de Herschel-telescoop. De spiegel wordt actief gekoeld tot 4,5 kelvin, iets minder dan 269 graden onder nul, om te voorkomen dat de telescoop zelf infraroodstraling afgeeft die de zwakke signalen uit het heelal overstemt.
Cosmic Latte: de gemiddelde kleur van het heelal
NASA’s Astronomy Picture of the Day staat vandaag in het teken van Cosmic Latte: de gemiddelde kleur van het heelal. Astronomen berekenden dit door het licht van 200.000 sterrenstelsels uit de 2dF Galaxy Redshift Survey te middelen. Het resultaat is een specifieke tint beige, in computercode #FFF8E7.
Interessanter dan de kleur zelf is wat die verraadt. Het heelal is de afgelopen 10 miljard jaar minder blauw geworden. Dat wijst erop dat rode, oudere sterren steeds dominanter worden in de kosmos.
De verborgen keerzijde van satellieten
Ondertussen groeit het aantal satellieten explosief: van 139 lanceringen in 2012 naar 2.857 in 2024. Die groei heeft een onderbelicht probleem. Veel satellieten bestaan grotendeels uit aluminium. Bij terugkeer in de atmosfeer valt dit uiteen in aluminiumoxidedeeltjes die ozon afbreken. Eén zo’n deeltje kan tot 100.000 ozonmoleculen vernietigen.
Erik Laan, ruimtevaartdeskundige aan Hogeschool Inholland, werkt met studenten aan de InhollandSAT-1, een kleine satelliet waarin aluminium grotendeels is vervangen door koolstofvezel. De lancering staat gepland voor 2028. “Aluminium is stijf, sterk, licht en goedkoop,” zegt Laan. “Maar de aardse atmosfeer kan de belasting daarvan niet oneindig aan.”
Een dag vol contrasten
Van de eerste orbitale vlucht van Starship tot de zoektocht naar duurzamere satellieten en de selectie van een telescoop die het verborgen heelal zichtbaar moet maken: de ruimtevaart van vandaag laat zien hoe breed het veld is. Terwijl SpaceX de grenzen van orbitale testvluchten verlegt, worstelt Boeing met de erfenis van Starliner. En met PRIMA kiest NASA voor een telescoop waarin Nederlandse technologie een sleutelrol speelt. De sterren staan vandaag in ieder geval gunstig.
Wil je meer achtergronden over dit nieuws volgen? Bekijk dan ook onze recente artikelen:
– Starship gaat orbitaal, Starliner onder vuur en NASA kiest PRIMA
– Van Marspanorama tot maankrater: een blik op het ruimtenieuws
– China’s ruimtestation krijgt upgrade: vers gebakken koekjes op 400 kilometer hoogte
– Ruimtewandelingen, China’s Marsplannen én een historische raketlancering: dit gebeurde er in de ruimtevaart
– Zhuque-3 landt succesvol op aarde, terwijl Chang’e 7 klaarstaat voor de Maan
– Amerikaans maanprogramma boekt gestaag vooruitgang met nieuwe tests en hardware
– Lanceerdrukte in Azië: China doet spectaculaire vangst, India lanceert eerste commerciële raket en Japan test RV-X
– Een nieuw hoofdstuk op het ISS: Expeditie 75 neemt het roer over van Expeditie 74
– 15 jaar na de laatste shuttlevlucht: NASA’s duurste vergissing bleek ook zijn grootste succes
– Van Texas tot Jiuquan: drie raketten, drie continenten, één ruimtevaartrace
– Van Canadarm2-reparatie tot WK-optimisme: alle ruimtenieuws van deze week op een rij
…of volg onze themapagina’s Chinese ruimtevaart, Tiangong, ISS, Artemis, Astronauten of De Nieuwe Ruimtewedloop om helemaal bij te zijn in deze interessante tijden!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
