Nieuwe observaties van de Gemini South-telescoop in Chili onthullen dat de planetoïde – aangeduid als 2024 YR4 – de vorm van een hockeypuck heeft én hoogstwaarschijnlijk afkomstig is uit de planetoïdengordel.
2024 YR4 werd december vorig jaar ontdekt en heeft al voor behoorlijk wat reuring gezorgd. In eerste instantie leek deze namelijk een kleine kans te hebben om in 2032 op aarde in te slaan. Vervolgwaarnemingen onthulden gelukkig dat de steen de aarde gaat missen. Maar er is nog altijd een kleine kans – van slechts enkele procenten – dat deze in 2032 op de maan klapt.
Nieuwe observaties
Genoeg reden voor astronomen om de planetoïde goed in de gaten te houden en ondertussen meer informatie over de ruimtesteen te verzamelen. De meest recente poging om meer over 2024 YR4 te weten te komen, staat op naam van een internationaal team van wetenschappers, dat daartoe de Gemini South-telescoop op Chili inzette. En met succes; de waarnemingen hebben namelijk behoorlijk wat informatie over 2024 YR4 opgeleverd. Een deel van die informatie is nieuw. De rest bevestigt eerdere waarnemingen en is daarmee – naar goed wetenschappelijk gebruik – minstens net zo waardevol.
Grote jongen
Zo wijzen de observaties uit dat 2024 YR4 hoogstwaarschijnlijk een zogenoemde S-type planetoïde is. Dat betekent dat deze rijk is aan silicaat. Daarnaast wijzen de observaties erop dat 2024 YR4 een flinke ruimtesteen is, met een diameter tussen de 30 en 65 meter. Dat is in lijn met eerdere waarnemingen. Zo schatten onderzoekers recent, op basis van waarnemingen van ruimtetelescoop James Webb, dat de ruimtesteen een diameter van zo’n 60 meter heeft. Deze omvang maakt 2024 YR4 tamelijk bijzonder: er zijn in de recente geschiedenis maar weinig planetoïden van deze omvang geweest die een kans hadden om op de maan in te slaan.
Hockeypuck
Bijzonder is ook de vorm van de ruimtesteen. De nieuwste observaties hinten er namelijk op dat 2024 YR4 qua vorm nog het meeste wegheeft van een hockeypuck. “Die bevinding hadden we niet verwacht, aangezien aangenomen wordt dat de meeste planetoïden de vorm van een aardappel of speelgoedtol hebben,” vertelt onderzoeker Bryce Bolin.
Planetoïdengordel
Daarnaast wijst alles erop dat de ruimtesteen zijn oorsprong vindt in het centrale deel van de planetoïdengordel, die te vinden tussen Mars en Jupiter. En ook dat is verrassend, omdat het een gebied in de planetoïdengordel betreft waarvan werd aangenomen dat daar maar weinig aardscheerders (dat zijn planetoïden die zich in de buurt van de aarde wagen) vandaan komen. Vermoed wordt dat de zwaartekracht van Jupiter de planetoïde vanuit zijn vertrouwde omgeving op een koers richting het binnenste deel van het zonnestelsel heeft gezet.
Belangrijk
Het onderzoek – dat gepubliceerd wordt in The Astrophysical Journal Letters – is niet alleen belangrijk om meer te weten te komen over 2024 YR4, maar vergroot ook onze kennis over planetoïden in het algemeen, zo vertelt Bolin. “Het bestuderen van deze planetoïde was heel belangrijk om aardscheerders die de potentie hebben om op de aarde in te slaan en waar we nog zo weinig van weten, beter te gaan begrijpen.”
Voor alle duidelijkheid: 2024 YR4 heeft niet de potentie om op aarde in te slaan. Maar er is dus nog een heel kleine kans dat deze in 2032 de maan gaat raken. Dat klinkt misschien vervelend, maar astronomen zien dat anders. Want zo’n inslag van dichtbij – maar wel op veilige afstand – meemaken, kan een schat aan informatie opleveren. Zo weten we bijvoorbeeld nog altijd niet hoe groot de krater wordt als een ruimtesteen van deze omvang inslaat. Een inslag op de maan zou dit hiaat in onze kennis – en waarschijnlijk vele andere – kunnen opvullen.
