NASA’s Curiosity rover heeft zijn 5000e Sol op Mars gevierd met een bijzonder panorama. Tegelijkertijd is er nieuws en beeld vanuit het ISS, Tiangong, Artemis III en diverse satellieten.
Het is 21 september, en in de ruimtevaart is het allesbehalve rustig. Terwijl de dagen op aarde langzaam korter worden en de herfstequinox eraan komt, blijven robots en astronauten onvermoeibaar doorwerken. Of het nu gaat om het verkennen van het Marslandschap, het uitvoeren van wetenschappelijke experimenten in een baan om de aarde of het voorbereiden van de volgende grote stappen richting de maan: een overzicht van de meest opvallende ontwikkelingen.
Vijfduizend dagen op de rode planeet
NASA’s Curiosity Mars rover heeft een indrukwekkende mijlpaal bereikt: de 5000e Sol, oftewel de 5000e Marsdag van zijn missie. Ter gelegenheid daarvan heeft de rover, geparkeerd bij een zandrug die de bijnaam “Chocolatal” heeft gekregen, een bijzonder panorama vastgelegd. De opnames werden gemaakt met de zwart-wit navigatiecamera’s op twee verschillende momenten van de dag: op 30 augustus 2026 om 9:56 uur lokale Marstijd en op 2 september 2026 om 17:39 uur lokale Marstijd. Die momenten komen overeen met de 5000e en 5003e Sol van de missie.
De twee beelden werden na verzending naar de aarde samengevoegd tot één compositie. Voor een artistieke interpretatie van het tafereel werd kleur toegevoegd, waarbij blauw de ochtendopname vertegenwoordigt en geel de middagopname. Het resultaat is een ansichtkaart-achtig beeld dat doet denken aan eerdere creaties met roverbeelden. Op de voorgrond is het dek van de rover zichtbaar, inclusief de cilindervormige UHF-antenne voor datatransmissie naar orbiters en de geribbelde Multi-Mission Radioisotope Thermoelectric Generator (MMRTG), de nucleaire energiebron achterop. In de verte zijn de sporen van de rover in het landschap te zien.
Curiosity bevindt zich in de lagere uitlopers van Mount Sharp, een berg van 5 kilometer hoog binnen de Gale-krater. Het panorama kijkt uit over de kraterbodem, met de kraterrand nauwelijks zichtbaar aan de horizon. De rover werd gebouwd door NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL) en wordt aangestuurd door Caltech in Pasadena, Californië.
Leestip: Blik op gesteente: Curiosity fotografeert Marslandschap in augustus 2025
Van grote hoogte: Melas Chasma in detail
Van een heel ander perspectief komt een nieuwe opname van de Mars Reconnaissance Orbiter. De HiRISE-camera legde een deel van Melas Chasma vast, het breedste segment van het Valles Marineris-kratersysteem op Mars, gelegen ten oosten van Ius Chasma. De afbeelding toont lichtgekleurde afzettingen in de wandrotsen van het kloofsysteem.
Al sinds de Viking–orbiters in de jaren zeventig foto’s van Mars maakten, is bekend dat zich in het centrale deel van Valles Marineris kilometersdikke pakketten lichtgekleurde afzettingen bevinden. Recentere beelden met hogere resolutie tonen aan dat ook de wandrotsen vergelijkbare, zij het dunnere, afzettingen bevatten. Spectrale gegevens van het CRISM-instrument aan boord van de Mars Reconnaissance Orbiter wijzen erop dat de grotere heuvels uit sulfaten bestaan. Een deel van de wandafzettingen bestaat eveneens uit sulfaten, maar andere bevatten kleimineralen of mengsels van diverse gehydrateerde materialen. Dat suggereert dat meerdere watergerelateerde processen in Valles Marineris hebben bijgedragen aan de verscheidenheid aan afzettingen die we nu waarnemen.
De opname werd gemaakt op een hoogte van 265 kilometer. De Mars Reconnaissance Orbiter draait inmiddels al meer dan twintig jaar om de rode planeet en blijft waardevolle wetenschappelijke gegevens verzamelen.
Dansen in microzwaartekracht en stadslichten vanuit de ruimte
Aan boord van het internationale ruimtestation ISS is het niet alleen maar werk. Jessica Meir, commandant van Expeditie 75, deelde een video waarin te zien is hoe de bemanning danst in microzwaartekracht. “Een vriendin van mij was verbaasd toen ze zich realiseerde dat het mogelijk is om te dansen in microzwaartekracht,” aldus Meir. “Het lijkt erop dat we dit niet langer voor de wereld kunnen verbergen. De kracht van muziek overstijgt de aarde en de ruimte.”
Dit bericht op Instagram bekijken
Naast ontspanning is er ook tijd voor observatie. Anil Menon, eveneens NASA-astronaut aan boord van het ISS, legde een timelapse vast vanuit het voorste venster van de Dragon-capsule. “Kleuren in de nacht zijn prachtig als je de aarde bekijkt,” zegt Menon. “Je ziet blauwe tinten van de inktvisboten, heldere stadslichten, stormen, en de Melkweg, sterren en sterrenstelsels die opkomen aan de hemel.” De opname werd gemaakt met belichtingstijden van 3 seconden en samengevoegd tot een timelapse.
Dit bericht op Instagram bekijken
Leestip: Van ISS tot museum: waarom ESA en Pokémon samenwerken
Shenzhou-23: wetenschap en gezondheidsmonitoring op Tiangong
Aan boord van het Chinese Tiangong-ruimtestation is de bemanning van Shenzhou-23, inmiddels bijna vier maanden in een baan om de aarde, druk bezig met wetenschappelijk onderzoek en gezondheidsmonitoring. De drie astronauten Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan en Lai Ka-ying voerden de afgelopen week onderzoek uit naar de ruimtelijke interactie tussen virussen en immuunmetabolisme, en sloten de vervanging af van de tweede batch testmonsters voor het puinmigratie-beeldvormingsexperiment.
Op het gebied van platformonderhoud nam de bemanning microbiële monsters van de waterdispenser en voerde routinematige microbiële preventie en bestrijding uit in het station. Ook werden persoonlijke metingen van blootstelling aan geluid uitgevoerd. Wat gezondheidsbeheer betreft, voltooiden de astronauten massa- en botdichtheidsmetingen en echografisch onderzoek van onder meer nek, buik, hart, bloedvaten en aderen in de onderste ledematen. Daarnaast gebruikten ze apparatuur zoals het compensatieapparaat tegen botverlies om de fysiologische effecten van gewichtloosheid tegen te gaan.
Leestip: Ruimtestations in beeld: ISS-foto’s vs. Tiangong-muizen
Een nieuw gezichtspunt op aarde
China’s Fengyun-4B-weersatelliet leverde een zogeheten true-color-afbeelding van de volledige aardschijf vanuit geostationaire hoogte. De opname werd gemaakt op 16 april 2026 om 13:00 uur Peking tijd. Fengyun-4B is de tweede satelliet in de tweede generatie van China’s geostationaire meteorologische satellietenreeks en werd gelanceerd op 3 juni 2021. De satelliet is gebaseerd op het SAST5000-platform met drie-assige stabilisatie en heeft een ontworpen levensduur van zeven jaar. De belangrijkste instrumenten aan boord zijn de Advanced Geostationary Radiation Imager, de Geostationary Interferometric Infrared Sounder, de Geostationary High-speed Imager en het Space Environment Package.
Een geostationaire satelliet draait op ongeveer 35.786 kilometer boven de evenaar om de aarde en lijkt vanuit een vast punt op de grond stil te staan. Dat maakt continue observatie en communicatie over een specifiek gebied mogelijk.
Artemis III: raket krijgt vorm
Op het Kennedy Space Center in Florida vordert de assemblage van de Space Launch System-raket (SLS) voor de Artemis III-missie gestaag. De afgelopen maanden werden de twee solid rocket boosters van de SLS op de mobiele lanceerinstallatie gestapeld. De boosters, vervaardigd door Northrop Grumman, leveren bij de lancering meer dan 75 procent van de totale stuwkracht van de raket. De segmenten werden per trein vervoerd van de fabriek in Utah naar Florida en zijn inmiddels voor meer dan de helft gestapeld. De Artemis III-missie staat gepland voor 2027 en zal astronauten met de Orion-capsule testen op het gebied van rendez-vous en docking met commerciële maanlanders in een lage aardbaan. Een landing op de maan zelf volgt tijdens Artemis IV, mogelijk al in 2028, hoewel dit zeker niet in steen staat geschreven.
Een verse krater op de maan
De Lunar Reconnaissance Orbiter heeft een nieuw gevonden krater op het maanoppervlak vastgelegd. Dergelijke ontdekkingen zijn relatief zeldzaam: de meeste kraters die de orbiter waarneemt, zijn al oud en verweerd. Een verse inslag biedt wetenschappers de kans om de eigenschappen van het maanoppervlak en de effecten van recente inslagen direct te bestuderen. De beelden tonen een scherp afgetekende krater met helder uitgeworpen materiaal, een teken dat de inslag recent moet hebben plaatsgevonden in geologische termen.
Een momentopname van een dynamische week
Terwijl de herfst op het noordelijk halfrond begint, blijft de ruimtevaart zich in een razend tempo ontwikkelen. Van de 5000e Sol van Curiosity tot de (wetenschappelijke) routines op ISS en Tiangong en de voortgang van Artemis III: het is een week waarin verleden, heden en toekomst van de ruimtevaart elkaar ontmoeten. De rode planeet blijft ons verrassen, de ruimtestations blijven wetenschap bedrijven en de raketten voor de volgende maanmissies komen stukje bij beetje samen. Het heelal wacht niet, en de mensheid evenmin.
Wil je meer achtergronden over dit nieuws volgen? Bekijk dan ook onze recente artikelen:
– Van Marspanorama tot maankrater: een blik op het ruimtenieuws
– China’s ruimtestation krijgt upgrade: vers gebakken koekjes op 400 kilometer hoogte
– Ruimtewandelingen, China’s Marsplannen én een historische raketlancering: dit gebeurde er in de ruimtevaart
– Zhuque-3 landt succesvol op aarde, terwijl Chang’e 7 klaarstaat voor de Maan
– Amerikaans maanprogramma boekt gestaag vooruitgang met nieuwe tests en hardware
– Lanceerdrukte in Azië: China doet spectaculaire vangst, India lanceert eerste commerciële raket en Japan test RV-X
– Een nieuw hoofdstuk op het ISS: Expeditie 75 neemt het roer over van Expeditie 74
– 15 jaar na de laatste shuttlevlucht: NASA’s duurste vergissing bleek ook zijn grootste succes
– Van Texas tot Jiuquan: drie raketten, drie continenten, één ruimtevaartrace
– Van Canadarm2-reparatie tot WK-optimisme: alle ruimtenieuws van deze week op een rij
…of volg onze themapagina’s Chinese ruimtevaart, Tiangong, ISS, Artemis, Astronauten of De Nieuwe Ruimtewedloop om helemaal bij te zijn in deze interessante tijden!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
