De Dark Energy Camera legt een wervelend kosmisch tafereel vast dat sterk aan Van Gogh’s ‘Sterrennacht’ doet denken, met een kraamkamer voor sterren en een fonkelende bolhoop.
Toen Vincent van Gogh in 1889 in een Franse inrichting zijn wereldberoemde Sterrennacht schilderde, kon hij onmogelijk weten dat het heelal een verbluffende gelijkenis met zijn werk in petto had. Een nieuwe opname van de 570-megapixel Dark Energy Camera toont nu een kosmisch tafereel dat zo weelderig en wervelend is dat de vergelijking met het meesterwerk bijna onontkoombaar is. De afbeelding onthult een stoffig sterrenlandschap in het sterrenbeeld Corona Australis, de Zuidelijke Kroon (CrA), waarin zich een van de meest nabije stervormingsgebieden van onze Melkweg bevindt.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Een kosmische ‘Sterrennacht’ vastgelegd door DECam
De opname is gemaakt met de Dark Energy Camera, die is gemonteerd op de NSF Víctor M. Blanco-telescoop van 4 meter op de Cerro Tololo in Chili. Deze camera beschikt maar liefst over 74 detectoren en een lens met een doorsnede van bijna een meter, waarmee hij haarscherpe beelden kan vastleggen. Het resultaat is een spectaculair uitzicht op de Corona Australis-moleculaire wolk, een wolk van gas en stof die zich op ongeveer 430 lichtjaar van de aarde bevindt. Daarmee is dit een van de dichtstbijzijnde kraamkamers voor sterren die we kennen.
De jonge dubbelster die het zuidelijke deel van de nevel verlicht
Links in beeld bevindt zich de opvallende oranje gloed van NGC 6729, een dubbele nevel die zowel reflectie- als emissienevel is. Deze wordt verlicht door de jonge dubbelster R Coronae Australis. Het primaire lid van dit systeem is een zogenaamde pre-hoofdreeksster; een ster die bijna al haar massa heeft verzameld, maar nog niet is begonnen met het fuseren van waterstof in haar kern. Je kunt het zien als een ster in haar ‘pre-tienertijd’. In 2019 ontdekten astronomen dat de begeleider van deze ster een rode dwerg is, het meest voorkomende type waterstoffuserende ster in het heelal . Rode dwergen zijn aanzienlijk koeler dan onze zon en kunnen er miljarden jaren langer over doen om hun brandstof op te maken.
De ultraviolette straling van de jonge ster is krachtig genoeg om het omringende gas te ioniseren, wat resulteert in een prachtige emissienevel. Tegelijkertijd weerkaatst het sterlicht op het stof in de wolk, wat een reflectienevel produceert. Samen vormen deze twee nevels NGC 6729. Doordat de twee sterren in het systeem om elkaar heen draaien, verandert de helderheid en vorm van deze nevel in de loop van de tijd.
Een tapijt van reflectienevels en een verre bolhoop
Rechts van NGC 6729 slingeren de blauwachtige reflectienevels NGC 6726, NGC 6727 en IC 4812 als een kosmisch schilderij door het beeld. Deze nevels worden verlicht door pasgeboren sterren die zich nog in de wolk bevinden. De beige en blauwe wervelingen van gas en stof herinneren sterk aan de draaikolken in Van Gogh’s schilderij.
Rechtsboven in de afbeelding prijkt de bolvormige sterrenhoop NGC 6723, bij astronomen beter bekend als de Kroonluchtercluster. Deze bolhoop bestaat uit tienduizenden tot wel een miljoen sterren die door de zwaartekracht in een bolvorm bijeengehouden worden. Wat dit object extra bijzonder maakt, is dat het zich in werkelijkheid op een totaal andere afstand bevindt dan de moleculaire wolk. Waar de wolk relatief dichtbij is, bevindt de Kroonluchtercluster zich op maar liefst 29.000 lichtjaar van de aarde. Het is een kosmisch gezichtsbedrog dat de cluster schijnbaar naast de geboorteplaats van nieuwe sterren laat liggen.
Een kosmisch meesterwerk
Wat deze opname zo treffend maakt, is de combinatie van esthetiek en wetenschap. Het beeld is niet alleen een lust voor het oog, maar vertelt ook een verhaal over de levenscyclus van sterren en de immense afstanden in het heelal. Net zoals Van Gogh met zijn penseelstreken de beweging van de hemel probeerde te vatten, legt de Dark Energy Camera de dynamiek vast van een stoffenwolk die nog steeds nieuwe sterren baart. Het resultaat is een tijdloos portret van een kosmos die voortdurend in beweging is, geschilderd met licht, gas en stof in plaats van olieverf. Voor wie deze zomer naar het zuidelijke firmament kijkt, lonkt de Zuidelijke Kroon met een schilderachtig uitzicht dat Van Gogh niet had kunnen dromen.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
