NASA boekt vooruitgang op drie fronten: de bouw van de krachtige Nancy Grace Roman ruimtetelescoop is afgerond, de Artemis II-maanraket is bijna klaar voor vertrek en een cruciale mijlpaal voor de planetaire verdedigingsmissie NEO Surveyor is behaald. Deze missies, die hopelijk allemaal in 2026 of 2027 van start gaan, beloven een revolutie in onze kennis van het heelal, een terugkeer van mensen naar de maan en een scherpere blik op potentieel gevaarlijke asteroïden.
De laatste weken van 2025 zijn voor NASA een periode van afronding en opbouwende spanning. In drie verschillende uithoeken van de Verenigde Staten staan drie totaal verschillende, maar even ambitieuze missies in de laatste etappes richting hun lancering. In Maryland is de revolutionaire Roman ruimtetelescoop voltooid, in Florida worden de laatste tests gedaan voor de eerste bemande maanvlucht in meer dan een halve eeuw, en in Californië heeft een essentiële planetoïden jager een enorme mijlpaal bereikt. Samen belichamen ze de veelzijdigheid van de moderne ruimtevaart: van het doorgronden van de kosmos en het zetten van menselijke stappen tot het beschermen van onze thuisplaneet.
Een compleet observatorium voor kosmische raadsels
Op 25 november werd in de grootste cleanroom van NASA’s Goddard Space Flight Center het binnenste en buitenste segment van de Nancy Grace Roman Space Telescope samengevoegd, waarmee de hardwarebouw officieel is voltooid. “Dit brengt ons op een beslissend moment voor het agentschap,” zei NASA’s woordvoerder Amit Kshatriya. Het observatorium gaat nu de laatste testfase in, voorafgaand aan de verhuizing naar het Kennedy Space Center in de zomer van 2026.
De telescoop, vernoemd naar NASA’s eerste hoofdastronoom, is ontworpen om met ongekende snelheid de hemel af te speuren. Zijn primaire instrument is een 288-megapixel infraroodcamera met een gezichtsveld dat honderd keer groter is dan dat van de Hubble ruimtetelescoop bij een vergelijkbare resolutie. Deze combinatie zal het mogelijk maken onderzoek te doen dat met andere telescopen honderden jaren zou duren, waarbij in de eerste vijf jaar naar verwachting meer dan 100.000 nieuwe exoplaneten en miljarden sterren en sterrenstelsels worden onthuld.
De wetenschappelijke ambitie van Roman is even breed als zijn blik. Drie kernonderzoeken, die 75% van de missie beslaan, zijn gericht op de grootste kosmische mysteries. Eén onderzoek zal de versnelde uitdijing van het heelal bestuderen door naar donkere energie te speuren. Een ander zal via een techniek genaamd microlensing diep in het hart van de Melkweg kijken. Dit levert niet alleen een schat aan nieuwe exoplaneten op, maar kan ook ‘eenzame planeten’ ontdekken – werelden die vrij door de galactische ruimte zwerven zonder gebonden te zijn aan een ster. Maar ook de ontdekking van nieuwe onbekende exoplaneten door transitie voor hun ster staat hoog op de lijst.
Het is een erfgenaam van een groot verleden en een zet naar de toekomst. Roman wordt gezien als een cruciale opvolger van de Hubble ruimtetelescoop, die eerder dit jaar zijn 35e verjaardag vierde en naar verwachting nog tot ongeveer 2035 operationeel blijft. Waar Hubble iconische, gedetailleerde beelden maakte van kosmische objecten, zal Roman met zijn wijde blik de context schetsen en de grote stromen in kaart brengen.
De laatste loodjes voor een historische maanreis
Terwijl Roman de assemblage verlaat, wordt in het Vehicle Assembly Building van het Kennedy Space Center de laatste hand gelegd aan een ander technologisch hoogstandje: de Artemis II maanmissie. Deze eerste bemenste missie van het Artemis-programma staat gepland voor uiterlijk april 2026 en zal een crew van vier astronauten, waaronder de eerste vrouw, de eerste persoon van kleur en een Canadees op een maanmissie, in een baan om de maan brengen.
De voorbereidingen zijn volgens NASA in een vergevorderd stadium. De Orion ruimtecapsule is gestapeld op het Space Launch System (SLS), en kritieke communicatietests tussen de systemen zijn voltooid. Het team bereidt zich voor op een Countdown Demonstration Test, een generale repetitie waar de astronauten in hun pakken het ruimteschip zullen betreden en de laatste momenten voor de lancering zullen simuleren. Recent werden op de gigantische booster raketten ook speciale emblemen aangebracht ter ere van 250 jaar Amerikaanse innovatie, een symbool van de historische lading van deze vlucht.
De missie zelf is een tien dagen durende testrit. Na de lancering zal de bemanning belangrijke systemen testen, waaronder het levensondersteuningssysteem van de Orion capsule, voordat ze een zwaartekrachtslinger rond de maan maken en terugkeren naar de aarde. In 2022 deed NASA met Artemis I dezelfde missie al eens, maar dan onbemenst. Artemis II is de essentiële laatste stap voordat Artemis III, gepland voor later dit decennium, daadwerkelijk weer mensen op het maanoppervlak zal laten landen.
Planetary Defense’s NEO Surveyor krijgt oogkleppen
Ook een andere cruciale ruimtetelescoop begint vorm te krijgen. Voor NASA’s Near-Earth Object (NEO) Surveyor – de eerste ruimtemissie die specifiek is ontworpen om gevaarlijke asteroïden en kometen op te sporen, onderdeel van NASA’s planetary defense – is een cruciale mijlpaal bereikt. In september 2025 werd het enorme zonnescherm van de satelliet voltooid en momenteel wordt deze samen met de overige onderdelen, tot één geheel geassembleerd. Met een hoogte van meer dan 6 meter is dit het grootste onderdeel van het ruimtevaartuig en fungeert het als een parasol. Het scherm beschermt de gevoelige infraroodtelescoop tegen zonlicht en stelt hem tegelijkertijd in staat om ook het gebied vlak bij de zon af te speuren, waar vanaf de aarde onzichtbare objecten zich kunnen verschuilen. Na constructie werd het scherm verscheept voor een eerste ‘fit check’ en pasvorm met de satellietbus, een belangrijke stap in de assemblage.
Gepland voor lancering in september 2027, zal NEO Surveyor vanaf Lagrangepunt 1, tussen de aarde en de zon in, een vijfjarige basismissie uitvoeren. Zijn opdracht: ten minste twee derde van alle nabije objecten groter dan 140 meter in kaart brengen, de grootte die bij inslag op Aarde regionaal verwoestend kan zijn. Door in twee infrarood golflengtes te werken, kan de telescoop nauwkeurig de grootte en baan bepalen van zelfs de donkerste asteroïden, die moeilijk met telescopen werkend in zichtbaar licht zijn waar te nemen.
Conclusie
De voltooide Roman ruimtetelescoop, de lanceer gereed zijnde Artemis II-missie en de steeds concreter wordende NEO Surveyor belichamen de ambitieuze, driedubbele agenda van de hedendaagse ruimteverkenning. Samen staan ze op het punt om in de komende jaren ons kompas radicaal te verleggen: van het ontrafelen van kosmische mysteries en de terugkeer van de mens naar de maan, tot het in kaart brengen van potentiële bedreigingen uit de ruimte. Hoewel hun doelen verschillen – de ene een robotisch oog, de ander een bemenst vaartuig, de derde een waakzame verkenner – vertegenwoordigen ze samen de essentiële pilaren van de ruimtevaart: nieuwsgierigheid, exploratie en bescherming. Het worden spannende jaren…
