Op een moddervlakte in het zuiden van Portugal begeeft een opmerkelijke nieuwkomer zich tussen de duizenden wenkkrabben. Het is niemand minder dan Wavy Dave, de robotkrab van de Britse bioloog Joe Wilde.
Zo wil hij achterhalen hoe mannelijke wenkkrabben met elkaar concurreren om een vrouwtje te versieren. Een paar spectaculaire zwaaien met zijn ene, reusachtige schaar en de dames vallen in katzwijm.
Mannelijke wenkkrabben staan bekend om hun opvallend asymmetrische voorkomen: één van hun scharen is veel groter dan de ander. Die gebruiken ze niet om te vechten, maar om mee te pronken. En dat nemen ze wel erg letterlijk. Ze gaan bij de ingang van hun holletje staan en zwaaien als een dolle met hun reuzenschep om de aandacht van een vrouwelijke krab te trekken. De vrouwtjes vallen op mannen met een grote schaar en een snelle zwaai. Maar tot nu toe wisten onderzoekers weinig over hoe die mannetjes op elkaar reageren tijdens zo’n schaarzwaaifestival.
Wavy Dave
Om daar verandering in te brengen, bouwde hoofdonderzoeker Joe Wilde van de University of Exeter tijdens de coronapandemie een robotkrab. Gewapend met een 3D-printer, wat basiskennis van robotica en een flinke dosis nieuwsgierigheid bouwde hij Wavy Dave, een bluetooth-gestuurde wenkkrab die zijn uit de klauwen gelopen schaar uitbundig kan bewegen.
In de test werd de robot telkens 30 centimeter voor de ingang van het holletje van een echte krab geplaatst, terwijl twee camera’s alles vastlegden. En de resultaten logen er niet om: wanneer Wavy Dave met zijn schaar zwaaide, bleven de echte krabben langer zwaaien dan normaal en gingen ze minder vaak hun holletje in. Vooral als de robot een relatief kleine schaar had, voelden de mannetjes zich uitgedaagd tot flamboyante en langdurige zwaaibewegingen. “We weten dat dieren hun gedrag aanpassen in het bijzijn van rivalen, maar nu zien we dat ze zelfs reageren op de manier waarop die rivalen zich presenteren”, legt Wilde enthousiast uit. “Het is net alsof een winkelier zijn prijzen moet aanpassen als de concurrent ineens flinke kortingen geeft.”
Concurrentie, risico en instinct
De mannetjeskrabben bleken een stuk terughoudender als de robot een grotere schaar in hun gezicht aan het zwaaien was. Het lijkt er sterk op dat de dieren in dat geval al incalculeren te gaan verliezen of ze waren doodsbang voor een aanval. Bovendien: Wavy Dave werd lang niet altijd met open klauwen ontvangen. “Sommige mannetjes gingen de confrontatie aan”, vertelt Wilde. “Eentje trok zelfs de schaar van Wavy Dave eraf. Toen moesten we die proef stoppen en de robot opnieuw opstarten.” Vrouwtjes daarentegen waren minder onder de indruk van de robot. Ze leken aan te voelen dat er iets niet klopte, schrijft de onderzoeker. Hun instinct voor nepgedrag lijkt sterker dan dat van de jaloerse mannetjes.
Slimme signalen in de modder
Het onderzoek laat zien hoe subtiel en strategisch het gedrag van dieren kan zijn, zelfs bij soorten die ogenschijnlijk eenvoudige patronen volgen bij het zoeken naar hun partner. Wenkkrabben blijken hun gedrag en inspanningen aan te passen aan wat er om hen heen gebeurt. Ze investeren meer tijd in zwaaien als ze denken dat de kans op succes groot is, bijvoorbeeld als de concurrentie zwakker lijkt. Interessant genoeg zwaaiden de echte krabben wel langer, maar niet sneller als reactie op de robot. Wilde vermoedt dat dit komt doordat de aanwezigheid van een zwaaiende rivaal aangeeft dat er een vrouwtje in de buurt zou kunnen zijn, maar dat ze pas écht in actie komen als ze haar daadwerkelijk zien.
Wavy Dave begon als een ‘lockdownprojectje’, vertelt Wilde. Tijdens de coronapandemie experimenteerde hij met 3D-scans van krabben die hij online vond. “Ik had nooit gedacht dat dit tot echt veldonderzoek zou leiden”, zegt hij. Maar zijn robotkrab heeft inmiddels belangrijke inzichten opgeleverd over de manier waarop dieren elkaars gedrag beïnvloeden in hun zoektocht naar liefde.
En wie weet wat de wulpse bewegingen van Wavy Dave in de toekomst nog meer onthullen over de asymmetrische wenkkrabben.
