De reusachtige eend moet zo’n 70 centimeter lang zijn geweest en zeker 2 kilo hebben gewogen.

Al twintig jaar speuren onderzoekers in de voormalige goud- en kolenmijnstad St Bathans in Nieuw-Zeeland naar fossiele resten. En dat werpt zijn vruchten af. Ondertussen zijn er al meerdere dieren ontdekt die hier miljoenen jaren geleden leefden. In een nieuwe studie komen onderzoekers weer met een prachtige ontdekking op de proppen. Want in één van Nieuw-Zeelands rijkste fossielenvindplaatsen hebben ze een nieuw soort uitgestorven eend gevonden.

Gigantische eend
Het blijkt te gaan om een bijzonder groot exemplaar, zo toont de vondst van een groot vleugelbeen aan. De eend, die Catriona is genoemd, moet er ongeveer uit hebben gezien als de paradijscasarca – een endemische eend uit Nieuw-Zeeland – maar dan groter. Zo was de reusachtige eend waarschijnlijk zo’n 70 centimeter lang en woog zeker 2 kilo.

Het vleugelbeen van Catriona (links) vergeleken met een vleugelbeen van een andere eend gevonden in St Bathans (rechts). Afbeelding: University of Otago

Grootste
Dat er in St Bathans eendenresten worden gevonden, is overigens geen zeldzaamheid. Sterker nog, eendenbotten zijn de meestvoorkomende vogelbotten die in St Bathans worden aangetroffen. Ondertussen zijn ons al zeven eendensoorten bekend. Maar geen van deze waren zo enorm als Catriona. “Het is de grootste van alle eenden die hier zijn gevonden,” aldus onderzoeker Alan Tennyson.

Gigantische vogels

Nieuw-Zeeland staat bekend om zijn gigantische vogels. Lang geleden domineerden er al grote moa’s, gigantische ganzen en adelaars. In In 2019 stuitten onderzoekers bovendien nabij St Bathans op de fossiele resten van ’s werelds grootste papegaai. Dit dier kon zich meten met een dodo en woog een slordige 7 kilo. Overigens is niet uitzonderlijk dat vogels op eilanden uit hun voegen groeien en enorme groottes kunnen bereiken. Naast de papegaai werd er al eerder een gigantische duif op Fiji opgegraven, een forse ooievaar op Flores en kolossale eenden op Hawaii. Reusachtige uilen en andere roofvogels domineerden het Caribisch gebied.

De vondst toont wederom aan hoe rijk de fauna in St Bathans ooit was. Zo zijn hier al meerdere exotische soorten, zoals verwanten van flamingo’s en krokodillen, ontdekt. Ook leefden hier de voorouders van de huidige kiwi en brughagedissen.

Lake Manuherikia
Al deze dieren leefden vermoedelijk samen rond een gigantisch, prehistorisch meer, genaamd Lake Manuherikia. En dankzij de vondst van meer en meer fossiele resten, breiden we onze kennis over de destijdse fauna steeds verder uit. “De fauna van St Bathans is ongeveer 15 tot 19 miljoen jaar oud,” zegt onderzoeker Nic Rawlence. “Het opent een venster naar een waar Mioceen wonderland, waar we tot voor kort relatief weinig van wisten.”

Uitgestorven
Helaas had de nieuwe ontdekte reusachtige eend niet het eeuwige leven. Tennyson vermoedt dat Catriona uitstierf vanwege dramatische tektonische en klimatologische veranderingen in het gebied, waardoor uiteindelijk zelfs het hele meer verdween. “Of misschien is de eend geëvolueerd tot een moderne soort en zijn zijn nakomelingen nog steeds onder ons,” oppert de onderzoeker.

Al met al onderstreept de nieuwe ontdekking het wereldwijde belang van St Bathans-fossielen. “We beginnen de evolutie van eenden en hun verwanten nu steeds beter te begrijpen,” besluit Tennyson.