Emotie zou moeten overtuigen. Wie zichtbaar geraakt is, lijkt immers oprecht. Toch gebeurt online vaak het tegenovergestelde. Mensen die hun verdriet delen over klimaatverandering worden juist minder geloofd, blijkt uit nieuw onderzoek. Zelfs als de kijker het inhoudelijk volledig met hen eens is.
Een verdrietig gezicht of een trillende stem zou juist laten zien dat iemand oprecht is. Maar nieuw onderzoek suggereert het tegenovergestelde: zodra emotie zichtbaar wordt neemt de scepsis toe.
Onderzoekers van drie verschillende universiteiten in de VS onderzochten hoe mensen reageren op emotionele uitingen van mensen op het internet. Hun conclusie: emotionele berichten over klimaatverandering worden systematisch als minder oprecht beoordeeld dan neutrale berichten, ongeacht het platform of de mening van de kijker.
Zes experimenten
De onderzoekers voerden zes experimenten uit met bijna 6.400 deelnemers. Zij kregen gesimuleerde nieuwsartikelen, social-mediaposts, tekstberichten en TikTok-video’s te zien. Daarin deelde een fictieve persoon haar zorgen over klimaatverandering, soms neutraal, soms met uitgesproken verdriet. De centrale vraag: vinden kijkers de uiting gepast en oprecht?
Scepsis, ook bij gelijkgestemden
In vrijwel alle gevallen werd de emotionele versie slechter beoordeeld. Deelnemers vonden die minder gepast en minder geloofwaardig. Opvallend: zelfs mensen die het inhoudelijk eens waren met de boodschap bleven sceptisch. Het effect was sterker bij tegenstanders, maar verdween nooit volledig. Volgens het onderzoek lijkt zichtbare emotie al snel op een poging tot het overhalen, een ‘persuasion attempt’. Kijkers zien het eerder als beïnvloeding dan als oprechte uiting.
Gezicht werkt averechts
Een belangrijk resultaat: zichtbare emotie maakt het effect sterker.
Wanneer deelnemers een verdrietig gezicht op TikTok zagen beoordeelden ze de boodschap als minder oprecht dan wanneer dezelfde tekst zonder gezicht werd getoond. Zelfs wanneer alleen het gezicht emotie toonde en de tekst neutraal bleef, bleef dat negatieve effect bestaan. Dat past bij het idee dat mensen online emotionele uitingen kritischer beoordelen dan in direct contact. Mogelijk omdat kijkers er rekening mee houden dat gedrag verandert zodra iemand een camera op zich gericht heeft.
Context maakt weinig uit
Hoewel verwacht werd dat context verschil zou maken, bleek dit niet het geval. Een privébericht zou bijvoorbeeld oprechter kunnen overkomen dan een publieke post. Maar dat bleek dus niet zo te zijn. Of de emotie werd gedeeld via een appje, sociale media of een nieuwsartikel maakte nauwelijks verschil. Ook een journalistieke tussenpersoon veranderde het oordeel niet.
Boodschap blijft overeind
Een belangrijke nuance: de scepsis richt zich op de persoon, niet op het onderwerp.
Deelnemers die een emotionele post zagen, waren daarna niet minder bezorgd over klimaatverandering dan deelnemers die een neutrale versie zagen. De inhoud blijft dus overeind, alleen de boodschapper verliest aan geloofwaardigheid.
Toch blijven emoties waardevol
Dat betekent niet dat emotionele uitingen zinloos zijn. Ze kunnen helpen om gelijkgestemden te vinden en hebben waarde voor degene die ze deelt. Het kan als uitlaatklep werken. Maar wie anderen wil overtuigen, lijkt met een meer neutrale toon effectiever. Het onderzoek kent beperkingen. De deelnemers beoordeelden een onbekende, fictieve persoon en ook wisten ze uiteraard dat ze aan een onderzoek meededen. In het echte leven reageren mensen waarschijnlijk anders op iemand die ze kennen of vertrouwen. Ook is alleen naar klimaatverandering gekeken, waardoor onduidelijk is of dit ook voor andere onderwerpen geldt.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
