Depressie, angst, bipolaire stoornis, het vergroot allemaal de kans op dementie, zeker als je last hebt van meerdere aandoeningen tegelijk. Volgens nieuw Frans onderzoek verdubbelt de kans op dementie bij twee aandoeningen. Heb je er vier dan wordt het risico zelfs elf keer zo groot.
Het is al langer bekend dat psychische ziektes de kans op dementie verhogen. Maar volgens de wetenschappers was nog nauwelijks onderzocht wat er gebeurt als iemand meerdere aandoeningen tegelijk heeft. “We laten in deze studie het sterke verband zien tussen een stapeling van psychiatrische stoornissen en een verhoogde kans op het ontwikkelen van dementie, in het bijzonder bij angst- en stemmingsstoornissen”, schrijven de onderzoekers deze week in vakblad BMJ Mental Health.
Psychiatrisch ziekenhuis
Het team heeft voor de studie gegevens gebruikt van de psychiatrische afdeling van het Bicêtre-ziekenhuis in Parijs. Ze onderzochten 3688 patiënten van 45 jaar en ouder die tussen 2009 en 2023 de diagnose kregen van een of meer van de volgende psychiatrische aandoeningen: depressie, angststoornis, psychose, verslavingsproblematiek, persoonlijkheidsstoornis en bipolaire stoornis. Bij alle patiënten is ook gekeken of ze bepaalde cognitieve stoornissen of vormen van dementie hadden. De gemiddelde leeftijd van de groep lag op 67 jaar, waarbij de dementiegroep gemiddeld 70 jaar was en de groep zonder dementie 66 jaar. Opvallend was dat de tijd tussen de eerste diagnose van een psychische stoornis en een eventuele dementiediagnose gemiddeld maar 18 maanden bedroeg, al varieerde dit tussen 7 maanden en 13 jaar.
Het risico loopt exponentieel op
Van de patiënten had bijna 71 procent slechts één stoornis, 21,5 procent had er twee, 6 procent drie en 2 procent vier of meer. De onderzoekers zagen een duidelijk patroon naar voren komen in de data: met elke extra psychische aandoening nam de kans op dementie fors toe. Mensen met twee stoornissen hadden een verdubbelde kans, bij drie stoornissen was het risico ruim vier keer hoger en bij vier of meer stoornissen zelfs elf keer zo hoog. De combinatie van stemmings- en angststoornissen springt eruit: in sommige gevallen is er zelfs een kans van wel 90 procent op het ontwikkelen van dementie.
De onderzoekers benadrukken dat dit een observationele studie is. Dat betekent dat er geen harde uitspraken kunnen worden gedaan over oorzaak en gevolg. Bovendien kwamen alle gegevens uit één ziekenhuis, waardoor de resultaten niet automatisch voor alle patiënten in Frankrijk, Europa of wereldwijd gelden. Ook ontbraken gegevens over sociaaleconomische achtergrond, familiegeschiedenis en behandelvormen. Toch wijzen de resultaten volgens het Franse team op een belangrijk verband: als een patiënt last heeft van meerdere psychische aandoeningen tegelijk, kan dit fungeren als vroege waarschuwing voor dementie.
Betere zorg door vroege detectie
Met nieuwe technieken, zoals biomarkers in bloed of hersenvocht en PET-scans, is het steeds beter mogelijk om dementie in een vroeg stadium vast te stellen. “Het integreren van deze tools in de klinische praktijk voor risicogroepen, vooral mensen met specifieke psychiatrische aandoeningen zoals in dit onderzoek, kan hun zorg aanzienlijk verbeteren”, schrijven de onderzoekers.
De boodschap is duidelijk: wie meerdere psychische aandoeningen heeft, verdient extra aandacht en nauwlettende medische follow-up om dementie tijdig te kunnen opsporen.
