De Verenigde Staten kampen met een zware mazelenuitbraak, ondanks het feit dat de ziekte er tot enkele jaren geleden officieel was uitgeroeid. Dat komt doordat steeds meer Amerikanen vaccins niet vertrouwen. Alternatieve ‘behandelingen’ vullen het vacuüm op en sommige van de grootste influencers op aarde promoten die maar al te graag.
Onderzoekers van onder meer Boston Children’s Hospital en Harvard Medical School hebben in kaart gebracht hoe snel een paar invloedrijke stemmen een impact kunnen hebben op de nieuwsgierigheid van Amerikanen naar alternatieve behandelingen. Dat deden ze door zoekdata van Google naast publieke uitspraken over het vaccin en alternatieve behandelingen te leggen. De zoekcijfers komen van januari tot juni 2025. De zoektermen die werden bekeken zijn ‘vitamin A measles’ en ‘cod liver measles’.
Daarna pasten de onderzoekers hier een statistische techniek op toe, een zogenaamde interrupted time-series-analyse. Ze keken hiermee of er een knik zat in het zoekgedrag op het moment dat bepaalde influencers bepaalde uitspraken deden.
De cijfers liegen er niet om
Tot eind februari deed bijna niemand in de VS de moeite om iets over vitamine A en mazelen op te zoeken. Maar vanaf 19 februari, toen de eerste publieke uitspraken hierover werden gedaan, schoot de belangstelling razendsnel omhoog. Op 26 februari steeg het aantal zoekopdrachten met 44 procent en op 22 maart bereikte de term “vitamin A measles” zijn absolute piek. Levertraan kwam iets eerder aan zijn maximum, namelijk op 5 maart.
Niet toevallig sprak podcastreus Joe Rogan in die periode over mazelen. Op 26 maart verscheen meerbepaald aflevering 2294 van The Joe Rogan Experience. Arts en bekend vaccinscepticus Suzanne Humphries was toen te gast. Eerder die week, op 24 maart, had Humphries al een uitvoerig gesprek over mazelen en alternatieve behandelingen op een ander platform gevoerd.
De onderzoekers berekenden dat de belangstelling voor vitamine A gemiddeld zo’n 7,5 procentpunt hoger lag dan je op basis van het normale patroon zou verwachten. Voor levertraan was de stijging kleiner, maar nog altijd meetbaar.
Waarom is dat eigenlijk een probleem?
Het kan op zich geen kwaad om iets op te zoeken. Maar er is een veelzeggend ander getal: de ngo America’s Poison Centers registreerde tussen januari en maart een toename van bijna 39 procent in meldingen van vitamine A-vergiftiging. Vooral kinderen kregen ermee te maken. Vitamine A in te hoge doses kan namelijk leiden tot misselijkheid, hoofdpijn, leverschade en in ernstige gevallen zelfs permanente klachten. Levertraan is net zo riskant omdat het een geconcentreerde vorm van vitamine A bevat.
Onder strikte medische begeleiding kan vitamine A wel een rol spelen bij het herstel van een mazelenpatiënt. Op eigen houtje pilletjes gaan slikken om mazelen te voorkomen, werkt niet. Sterker nog, het kan gevaarlijker zijn dan de ziekte zelf.
Wat zegt dit over de manier waarop we vandaag aan gezondheidsinformatie komen?
De onderzoekers laten wel weten dat ze met hun data niet hard kunnen aantonen dat mensen die een zoekterm ingaven vervolgens ook daadwerkelijk vitamine A zijn gaan slikken. Om dat verband aan te tonen zou je individueel gedrag moeten meten. Maar gezien de stijging bij de vergiftigingscentrales lijkt het waarschijnlijk dat er wel degelijk een effect is.
Wat het onderzoek wel overtuigend laat zien: één invloedrijke uitspraak kan een hele bevolking aan het zoeken zetten. En als gezondheidsautoriteiten op dat moment geen duidelijke tegengeluiden laten horen, krijgen potentieel schadelijke ideeën alle ruimte om wortel te schieten.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Groot Canadees onderzoek neemt alle twijfel weg: coronavaccin beschermt moeder én baby en Nog steeds lagere vaccinatiegraad na coronapandemie in deze twee landen: groepsimmuniteit in gevaar. Of lees dit artikel: AI zou voor een hond een kankervaccin op maat hebben ontworpen. Klopt dat?.
