Er lijkt een causaal verband te bestaan tussen het Epstein-Barr-virus en MS. En dat kan mogelijk een keerpunt betekenen in de strijd tegen de slopende ziekte.

Multiple sclerose (MS) is een chronische ontstekingsziekte van het centrale zenuwstelsel. De oorzaak van MS is nog onduidelijk, al wordt het Epstein-Barr-virus (kortweg EBV genoemd, een herpesvirus) als belangrijkste verdachte aangemerkt. Onderzoekers besloten het virus dan ook nader onder de loep te nemen. En inderdaad: er lijkt een causaal verband te bestaan tussen het Epstein-Barr-virus en de slopende ziekte. Een doorbraak.

Wat is MS?
MS is een aandoening in de hersenen en het ruggenmerg, waarbij er op verschillende plekken ontstekingen ontstaan. Die ontstekingen zorgen ervoor dat de hersenen sommige functies niet goed kunnen uitvoeren. Je kunt daardoor allerlei klachten krijgen, bijvoorbeeld bij het zien, bewegen of praten. MS is een progressieve ziekte die wereldwijd 2,8 miljoen mensen treft.

Het vaststellen van een causaal verband tussen het virus en MS was moeilijk, omdat het Epstein-Barr-virus ongeveer 95 procent van de volwassenen infecteert. MS is daarentegen een vrij zeldzame ziekte. Bovendien doemen de eerste symptomen vaak pas tien jaar na besmetting op.

Studie
Om te bestuderen of er inderdaad een verband bestaat tussen het Epstein-Barr-virus en MS, onderzochten wetenschappers meer dan 10 miljoen volwassenen in dienst bij het Amerikaanse leger. Het team analyseerde bloedmonsters die tweejaarlijks door het leger worden afgenomen. 955 militairen kregen tijdens hun dienstperiode MS.

32-voudige toename
Dankzij de verzamelde bloedmonsters konden de onderzoekers de verschillen zien tussen degenen die geïnfecteerd waren door het Epstein-Barr-virus en de soldaten die dat niet waren. En uit de resultaten blijkt dat de kans op MS na infectie met het virus maar liefst 32 keer groter is.

Oorzaak
Volgens de onderzoekers duiden de bevindingen erop dat het Epstein-Barr-virus de belangrijkste oorzaak van MS is. “De hypothese dat dit virus MS veroorzaakt, wordt al enkele jaren onderzocht,” vertelt onderzoeker Alberto Ascherio. “Maar dit is de eerste studie die overtuigend bewijs levert voor een causaal verband tussen de virusinfectie en MS.”

Tijd
Een belangrijke vraag is waarom er zoveel tijd tussen besmetting en de eerste symptomen van MS zit. Volgens Ascherio kan dit deels te wijten zijn aan het feit dat de symptomen van de ziekte in de vroegste stadia nog onopgemerkt blijven. “Daarnaast heeft het mogelijk te maken met de evoluerende relatie tussen het Epstein-Barr-virus en het menselijk immuunsysteem,” aldus de onderzoeker.

Keerpunt
Dat we nu beter weten waar MS door wordt veroorzaakt, is een grote stap voorwaarts. Het kan zelfs een keerpunt betekenen in de strijd tegen de slopende ziekte. “De meeste MS-gevallen kunnen worden voorkomen door te beletten dat mensen besmet raken met het Epstein-Barr-virus,” concludeert Ascherio. “Bovendien kunnen we ons nu richten op dit virus om zo een remedie voor MS te vinden.”

Op dit moment is MS nog niet te genezen. Ook bestaat er nog geen manier om een infectie met het Epstein-Barr-virus te voorkomen of te behandelen. “Maar een EBV-vaccin of het virus bestrijden met EBV-specifieke antivirale geneesmiddelen zou MS uiteindelijk kunnen voorkomen of genezen,” besluit Ascherio.