Onderzoekers filmden in de Golf van Californië een jachttechniek die nooit eerder is beschreven: twee orka’s werkten samen om een maanvis letterlijk uit elkaar te laten spatten. De ene houdt het karkas vast, de andere ramt er in volle vaart tegenaan. Het lugubere tafereel resulteert in duizenden bloederige brokstukken die door het water zweven. Waarom doen ze dat?
Orka’s zijn slimme en meedogenloze jagers. De apexpredatoren staan bekend om hun gevarieerde menu; ze hebben het soms zelfs gemunt op prooien die groter zijn dan zijzelf, zoals andere walvisachtigen. Daarbij zetten ze allerlei sluwe technieken in, maar in de Golf van Californië stuitten onderzoekers op een truc die nog nooit eerder was vastgelegd.
Spelen met je eten
“We zagen hoe de ene orka de maanvis vasthield en hem losliet vlak voordat de andere orka er met volle vaart tegenaan beukte. Hierdoor spatte het weefsel uiteen in duizenden stukjes”, vertelt hoofdonderzoeker Kathryn Ayres die bij Beneath The Waves werkt, een organisatie die zich inzet voor gezonde oceanen. “Misschien maakt dit het voor jonge orka’s makkelijker om te eten, maar het kan ook gewoon voor de lol zijn. Orka’s staan erom bekend dat ze graag met hun eten spelen.”
Maanvissen zijn de zwaarste bekende beenvissen ter wereld. Ze kunnen meer dan drie meter lang én hoog worden en tot 2.000 kilo wegen. De majestueuze dieren zwemmen door verschillende waterlagen, maar komen naar de oppervlakte om op te warmen of om parasieten kwijt te raken. Juist daar, aan de oppervlakte, zijn ze kwetsbaar voor aanvallen. In de Golf van Californië behoren ze tot de meest bejaagde en gegeten prooien van orka’s.
Precisiewerk
De nieuwe waarnemingen zijn gebaseerd op twee onafhankelijke jachtmomenten, ruim een jaar na elkaar. In juli 2024 zag Ayres hoe een groep orka’s aan de slag ging met een al gedode puntstaartmaanvis. Een vrouwtjesorka hield de vis vast bij de grote staartvin, terwijl een mannetje in volle vaart op het duo afstormde. Vlak voor de klap liet het vrouwtje los. De klap deed het weefsel van de vis uiteenspatten in het water. Het jonge dier dat erbij was, begon meteen de kleinere brokjes op te eten, terwijl de volwassen dieren zich tegoed deden aan wat er van het lichaam overbleef. De roofdieren lieten de kleinste stukjes links liggen.
In september 2025 legde onderzoeker Héctor Franz een vergelijkbaar tafereel vast, met hetzelfde patroon van vasthouden, rammen en vervolgens eten. De harde klappen zorgen ervoor dat het prooiweefsel totaal versplintert, een jachttechniek die nooit eerder bij orka’s is gezien. Beide waarnemingen maken duidelijk dat het om een gecoördineerde, coöperatieve strategie gaat: de ene orka houdt het karkas stil zodat de andere er nauwkeuriger op kan inbeuken. In beide gevallen was de maanvis al dood. Het lijkt er dus sterk op dat het rammen een manier is om de gigantische vis te verwerken, niet om de prooi af te maken.
Hapklare stukken
Maanvissen zijn bedekt met een gelatineachtige laag, de zogeheten capsule, die net als hun huid een eigen microbioom heeft. Wanneer dat weefsel uiteenspat, verspreiden de microben zich door het water en veranderen ze de samenstelling van de voedingsstoffen. Mogelijk geeft het versnipperen van het weefsel voordelen voor de spijsvertering en het immuunsysteem vanwege het contact tussen het microbioom van de maanvis en dat van de orka.
Maar het gedrag kan ook worden gezien als een vorm van ouderlijke zorg. Het karkas in hapklare stukken verdelen voor het kalf past bij eerder waargenomen gedrag. “Orka’s scheuren hun prooi vaak uit elkaar en delen die met andere groepsleden, inclusief de kalveren en jonge dieren”, legt Ayres uit. Dat wil niet zeggen dat de interactie geen andere sociale functie kan hebben gehad: het kan net zo goed gewoon een spelletje zijn geweest van de slimme beesten.
De bloederige waarnemingen bieden mogelijk ook nieuwe inzichten over de maanvissen zelf. Tot nu toe is weefselversplintering alleen gezien bij onfortuinlijke puntstaartmaanvissen die de krachtige orkaklappen te verduren kregen. Het zou goed kunnen dat het uiteenspatten van het weefsel alleen bij deze soort gebeurt.
Iconisch en verrassend
Het is nog onduidelijk of het om dezelfde orka’s gaat bij beide waarnemingen. Daarom is het de bedoeling om meer scherp beeldmateriaal te verzamelen, vooral van de rugvinnen en oogvlekken van orka’s, om zo individuele dieren te kunnen identificeren. “Het verzamelen van goede identificatiefoto’s, wanneer dat maar kan, is erg belangrijk: we ontdekken nog steeds nieuwe manieren waarop orka’s jagen en hun prooi verwerken”, besluit Ayres. “Het zijn misschien wel de meest legendarische roofdieren van de oceaan en toch weten ze ons steeds weer te verrassen.”
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
