De walvissen in de Saint Lawrencebaai zijn langzaam hun dieet aan het veranderen. Daarbij hebben ze een manier gevonden om elkaar niet in de weg te zitten.
De Noord-Atlantische Oceaan warmt op en tegelijkertijd wordt het er drukker door de mens. In zo’n veranderende omgeving kan het ecosysteem zich snel aanpassen: prooien verplaatsen zich, worden schaarser of komen op andere momenten voor. Dat merken ook baleinwalvissen die elk jaar nabij Canada komen eten.
In een nieuw onderzoek, gepubliceerd in Frontiers in Marine Science, hebben Canadese onderzoekers gekeken naar het dieet van drie soorten baleinwalvissen in de Saint Lawrencebaai: de vinvis, de bultrug en de dwergvinvis. De conclusie: hun voedselkeuze is de afgelopen decennia veranderd.
Meer vis en minder krill
De onderzoekers volgden de dieren niet met camera’s of tags, maar met iets anders: huidmonsters. In totaal verzamelden ze over een periode van 28 jaar 1.110 huidmonsters van de drie walvissoorten. In die huid zit een chemische ‘vingerafdruk’ die iets vertelt over wat een dier heeft gegeten. Ze maten daarvoor stabiele isotopen van stikstof en koolstof. Die waarden geven aanwijzingen over de plek van een walvis in de voedselketen en over het type voedsel dat deze hoofdzakelijk binnenkrijgt.
De dataset werd verdeeld over drie perioden: 1992–2000, 2001–2010 en 2011–2019. Die periodes passen ook bij veranderingen in de omgeving, van relatief koelere jaren naar jaren met hogere temperaturen.
Leestip: Dit is waarom baleinwalvissen niet verdrinken als ze liters zeewater met krill achterover klokken
Wat opvalt: alle drie de soorten gingen in de loop der tijd meer vis eten. Vooral vinvissen en dwergvinvissen lijken minder vaak Arctische krill te snoepen. Dat zijn kleine garnaalachtige diertjes die een belangrijke schakel vormen in het voedselweb. Als krillsoorten minder vaak voorkomen moeten walvissen daardoor uitwijken naar andere voedselbronnen.
Hoofdonderzoeker Charlotte Tessier-Larivière zegt: “Nu Arctische krill minder voorkomt zien we dat vinvissen en dwergvinvissen meer zoeken naar pelagische vis. Dat maakt vissen een belangrijke voedselbron voor alle drie de soorten.” Pelagische vis is vis die in de open zee leeft, zoals haring of makreel.
Ander dieet
De verandering zit niet alleen in wat de walvissen precies eten, maar ook in hoeveel voedselbronnen ze delen. De onderzoekers keken naar ‘niche overlap’: hoeveel het dieet van de soorten overlapt. Als dieren jagen op dezelfde prooien en daarbij hetzelfde gebied gebruiken is de overlap groot. Als ze onderling op andere prooien gaan jagen en in andere gebieden actief zijn wordt de overlap daardoor (logischerwijs) kleiner.
In de Saint Lawrencebaai zagen de onderzoekers dat die overlap in de laatste periode afnam. Dat laat zien dat er minder voedsel aanwezig is in het gebied en dat de diersoorten daardoor hun dieet aan het veranderen zijn. Tessier-Larivière legt uit: “doordat er minder prooidieren rondzwemmen in het gebied neemt de onderlinge concurrentie tussen de soorten toe. Die reageren daarop door zich te focussen op andere voedselbronnen, of door in een ander gebied op een ander tijdstip te jagen.”
Ondanks die toenemende onderlinge concurrentie is er volgens het onderzoek geen sprake van een situatie waarin een soort een andere wegdrukt. Tessier-Larivière noemt dat hoopgevend: “Het ecosysteem lijkt genoeg alternatieve voedselbronnen te produceren. Dat moedigt de diersoorten aan om samen te leven, in plaats van dat ze met elkaar de strijd aangaan voor gedeelde voedselbronnen.”
Ander beleid
Er zitten ook grenzen aan wat het onderzoek kan vertellen. De gebruikte methode laat zien vooral zien wat er ongeveer is gegeten, maar niet waar en wanneer de dieren jagen. Bovendien lijken de isotopenwaarden van sommige prooidieren sterk op elkaar, waardoor het soms lastig is om precies een vissoort aan te wijzen.
De uitslagen van het onderzoek zijn belangrijk, omdat voor het beschermen van walvissen ook gekeken moet worden naar hun voedselbronnen en leefgebied. Als walvissen andere diersoorten gaan eten in een ander gebied is het aan organisaties om daarin mee te bewegen. Denk bijvoorbeeld aan het maken van nieuwe visserijafspraken en het veranderen van beschermde zeegebieden. De studie laat zien dat de veranderingen in de Saint Lawrencebaai nu al doorwerken in het eetgedrag van walvissen. Dat maakt het extra belangrijk om die ontwikkeling te blijven volgen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Drone ontdekt dat er mogelijk dodelijk virus rondgaat onder walvissen en Grote baleinwalvissen krijgen vaker dochters dan zonen . Of lees dit artikel: Ogenschijnlijk schattige walvis ontdekt in Australië .
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
