De gefossiliseerde uitwerpselen zijn miljoenen jaar geleden door zachte wormpjes in de hersenpan van een vis achtergelaten.

Onderzoekers hebben honderden kleine, gefossiliseerde drolletjes aangetroffen in een miljoenen jaren oude schedel van een vis. Niet alleen is het een behoorlijk opmerkelijke ontdekking, het is ook de eerste keer dat er een schedel wordt aangetroffen die gevuld is met poep.

Coprolieten
Onder de juiste omstandigheden kunnen uitwerpselen fossiliseren. Als dat gebeurt, worden ze ook wel coprolieten genoemd. De nieuw ontdekte coprolieten zijn tussen de 8 en 18 miljoen jaar geleden achtergelaten door aaseters – waarschijnlijk wormpjes. Nadat de vis – een sterrenkijker – stierf, aten wormpjes die op de oceaanbodem leven zich een weg door de schedel. Terwijl de wormpjes zich vervolgens aan de vis tegoed deden, vulden ze de lege ruimtes op met kleine poepsliertjes.

Wormpjes die zich tegoed deden aan de hersenen van een overleden vis, lieten in de schedel honderden kleine drolletjes achter (hier te zien). Afbeelding: Calvert Marine Museum

De wetenschappelijke naam die aan deze micro-coprolieten is gegeven, is Coprulus oblongus (wat zich vertaalt naar ‘langwerpige fecale korrels’). De drolletjes zijn slechts een paar millimeter groot en variëren in kleur van grijs tot bruinzwart. Omdat dergelijke gefossiliseerde poep geregeld wordt aangetroffen in kleine ruimtes of in ruimtes waarvan men denkt dat ze ontoegankelijk zijn voor ongewervelde dieren, worden ze toegeschreven aan kleine, zachte wormen die zichzelf wat gemakkelijker door krappe ruimtes konden persen.

Krokodil
Als je trouwens aan het eten bent, kun je het beste je boterham even neerleggen. Want naast dit opmerkelijke tafereel, trof hetzelfde onderzoeksteam ook enkele grotere coprolieten aan, van ongeveer dezelfde leeftijd. Deze zijn uitgepoept door een gewerveld dier, mogelijk een oerkrokodil. De onderzoekers ontdekten dat er door deze gefossiliseerde uitwerpselen – die ongeveer 18 centimeter lang zijn – diepe tunnels liepen. Het team vermoedt dat deze tunnels zijn uitgegraven door poep-etende diertjes.

Versteende krokodillenpoep met tunnels uitgegraven door onbekende poep-etende diertjes. Afbeelding: Calvert Marine Museum

Welke diertjes graag de poep van krokodillen lusten? De onderzoekers moeten ons vooralsnog het antwoord schuldig blijven. Wel veronderstellen ze dat de onbekende diertjes zich aan de poep tegoed deden door de voedingsstoffen die in ontlasting aanwezig waren, te recyclen.

Vindplaats
Onderzoekers troffen de twee vondsten aan op indrukwekkende kliffen in de Amerikaanse staat Maryland, Calvert Cliffs genaamd. De kliffen, gelegen in het zuiden van Maryland, bevatten talloze fossielen die het leven onthullen dat ooit tijdens het Mioceen-tijdperk in de zee voorkwam. De coprolieten zijn bewaard gebleven in sedimenten die gedurende miljoenen jaren op de bodem van de Atlantische Oceaan werden afgezet toen deze het zuiden van Maryland bedekte.

Hoewel het bestuderen van gefossiliseerde poep misschien niet als een hele prettige bezigheid klinkt, is het zeker de moeite waard. Vorig jaar nog troffen onderzoekers bijvoorbeeld nog een tot voor kort onbekend kevertje aan in 230 miljoen jaar oude uitwerpselen van een naaste familielid van de dinosaurussen uit het Trias. Het bestuderen van miljoenen jaren oude, gefossiliseerde drollen is dan ook een goed alternatief voor barnsteenfossielen. De oudste insecten die wetenschappers namelijk in barnsteen hebben ontdekt, zijn ongeveer 140 miljoen jaar oud. Wat dat betreft zijn coprolieten dus een stuk interessanter. Want dankzij grondige analyses van dergelijke uitwerpselen kunnen onderzoekers nu nog verder in het verleden kijken.