De klapstoel is zo’n 1400 jaar oud en werd samen met een vermoedelijk invloedrijke dame begraven.

Archeologen deden de opmerkelijke ontdekking in Beieren. Daar stuitten ze tijdens opgravingen op een graf, met daarin een ijzeren frame dat al snel een restant van een heuse vroegmiddeleeuwse klapstoel bleek te zijn. De klapstoel meet – opgevouwen – zo’n 70 bij 45 centimeter en stamt uit de periode rond 600 na Christus.

Belangrijke vondst
“Het is pas de tweede keer dat we in Duitsland een ijzeren klapstoel uit de vroege middeleeuwen ontdekken,” stelt onderzoeker Mathias Pfeil opgetogen. “Deze ontdekking – die op het eerste gezicht heel modern lijkt – is absoluut zeldzaam en in cultuur-historisch opzicht heel belangrijk, omdat deze ons meer inzicht geeft in de grafgiften die prominente leden van de bevolking meekregen, maar ook in het vroege gebruik van meubilair.”

Ketting
De klapstoel bevond zich zoals gezegd in een graf. Dat graf herbergde naast de stoel ook de resten van een middeleeuwse vrouw die op het moment van overlijden tussen de 40 en 50 jaar oud moet zijn geweest. Dat de vrouw tot de vroegmiddeleeuwse prominenten behoorde, kan worden afgeleid uit de objecten die met haar in het graf werden gelegd. Zo werd er rond de nek van de vrouw een ketting met kleurrijke glazen kralen aangetroffen en ook aan haar riem hingen sieraden. En ten slotte dus die klapstoel, die aan de voeten van de vrouw is teruggevonden.

Hier zie je de klapstoel aan de voeten van de overledene liggen. Afbeelding: BLfD.

De klapstoel springt vanzelfsprekend het meest in het oog; het is een zeer zeldzame grafgift. Tot op heden zijn ons in Europa slechts 29 vroegmiddeleeuwse graven bekend waarin een klapstoel is teruggevonden. En in slechts 6 gevallen ging het – zoals nu ook in Beieren – om een ijzeren exemplaar. Van de meeste teruggevonden klapstoelen is echter – doordat ze grotendeels uit organisch materiaal, zoals hout, leer of stof bestonden – weinig meer over. Vrijwel alle klapstoelen die tot op heden in vroegmiddeleeuwse graven zijn teruggevonden, gaan vergezeld door de stoffelijke resten van een vrouwelijke overledene.

Hoewel klapstoelen in onze beleving misschien een vrij modern verschijnsel zijn, is niets minder waar. IJzeren en bronzen klapstoelen zijn letterlijk zo oud als de weg naar Rome; in de oudheid maakten de Romeinen ze al. De klapstoelen deden dan dienst als erezetels voor hoge functionarissen en groeiden zo uit tot een symbool voor hoge ambtenaren. En ook na de val van het Romeinse Rijk bleven deze erezetels in zwang. Op deze afbeelding zie je bijvoorbeeld een beroemde klapstoel uit de vroege middeleeuwen: de troon van Dagobert. Een klapstoel die volgens de overlevering door Frankische vorsten gebruikt werd; wanneer ze aan de macht kwamen, zouden ze op deze stoel plaats hebben genomen om de hulde van hun nobelen in ontvangst te nemen. Afbeelding: “folio 394” in Grandes Chroniques de France, XIVe siècle, Bibliothèque nationale de France (via Wikimedia Commons).

De klapstoel die nu in Beieren ontdekt is, is nog redelijk bewaard gebleven. Wetenschappers hopen deze binnenkort onder meer met röntgenapparatuur nader te bestuderen. Zo kunnen bijvoorbeeld eventuele versieringen op de stoel worden teruggevonden.