Een ontdekte misvormde tand die aan deze gevreesde haai toebehoorde, laat zien dat zelfs dit gigantische roofdier voor sommige vissen moest uitkijken.

Je zou misschien denken dat de machtige megalodon voor niets en niemand wat te vrezen had. Deze prehistorische haai regeerde miljoenen jaren geleden over de oceanen en wist menig zeedier waarschijnlijk de stuipen op het lijf te jagen. Toch blijkt uit een nieuwe studie dat er wel degelijk vissen bestonden waar de afschrikwekkende haai voor moest uitkijken. En deed ie dat niet, dan resulteerde dat er mogelijk in dat hij met een vervelende kiespijn door het leven ging.

Misvormde tand
In een nieuwe studie hebben onderzoekers zich over een opvallende misvormde tand van de uitgestorven haai gebogen. De tand lijkt namelijk te zijn gespleten. De vraag is echter hoe dit is gebeurd. Is de misvorming het gevolg van een ontwikkelingsstoornis, of heeft de haai per ongeluk zijn tanden in iets verkeerds gezet? “We beschikken niet over veel gegevens van gespleten tanden bij oude haaiensoorten,” zegt onderzoeker Harrison Miller. “Dus dit was een kans om die lacunes op te vullen en misschien in het proces meer te leren over de haaien.”

Wist je dat…

de megalodon over bijna alle zeeën heerste? Tanden van de megahaai zijn bijna overal ter wereld wel teruggevonden. Ook in Nederland, dat in de tijd van de megalodon bijna geheel onder water stond en een fijne thuishaven was voor megalodons en verschillende andere grote haaien.

De onderzoekers bestudeerden drie misvormde tanden. De grootste – een tand van zeker 10 centimeter – behoorde toe aan de gevreesde megalodon. De twee andere tanden hadden ooit deel uitgemaakt van het gebit van de veel kleinere stierhaai: een haai die in dezelfde periode als megalodon leefde en overigens nog steeds door de zeeën dwaalt.

Zowel normale als misvormde tanden van een megalodon en een stierhaai. Afbeelding: Matthew Zeher

Alle drie de vreemd gevormde tanden zijn gespleten. Het team vergeleek vervolgens de tanden met normale tanden van beide soorten en wierp daarnaast met geavanceerde beeldtechnieken een blik binnenin.

Pijlstaartrog
Wat de kiespijn van de machtige megalodon heeft veroorzaakt? De onderzoekers vermoeden dat de noodlottige haai simpelweg een verkeerde lunch heeft gekozen. “Bij moderne haaien kunnen misvormingen van de tanden optreden als iets scherps hun mond doorboort,” legt onderzoeker Haviv Avrahami uit. “Daarom denken we dat de verwonding hoogstwaarschijnlijk is veroorzaakt doordat de megalodon op een stekelige vis heeft gekauwd of het slachtoffer is geworden van een vervelende steek van een pijlstaartrog.”


Mogelijke oorzaak van de gespleten tand van een megalodon.

Broedgebied
Dat is overigens niet eens vergezocht. “We weten dat het broedgebied van de megalodon rond Panama lag,” vult Miller aan. “En hier kwamen tevens familieleden van moderne pijlstaartroggen voor. De gespleten tand zou erop kunnen wijzen dat megalodon een generalistisch roofdier was. De betreffende haai met kiespijn had mogelijk gewoon een slechte dag.”

Speculatie
Hoewel deze verklaring aannemelijk is, blijft het vooralsnog bij speculatie. De kans is overigens klein dat onderzoekers een definitieve oorzaak zullen vaststellen. “Haaien hebben geen benige, maar kraakbeenachtige skeletten,” vertelt Avrahami. “Hierdoor blijven hun kaken vaak niet bewaard. Daarnaast vinden we enkel afzonderlijke, los slingerende tanden. Ten slotte vervangen haaien regelmatig hun tanden. Hierdoor kun je niet kijken wat er in de rest van de kaak gebeurt.”

Ondanks dat, vermoeden de onderzoekers dat de gespleten tand veroorzaakt is door een megalodon die het op een verkeerde vis had gemunt. En dat laat zien dat zelfs dit gigantische roofdier niet ongestoord zijn gang kon gaan. “Als we denken aan ontmoetingen tussen roofdieren en prooien, hebben we vaker sympathie voor de prooi,” zegt onderzoeker Lindsay Zanno. “Maar ook het leven van een roofdier, zelfs een gigantische megalodon, ging niet altijd over rozen.”