Tijdens de zwangerschap groeien de ongeboren hersenen razendsnel. Uit een nieuw onderzoek blijkt nu dat ingeademde luchtvervuiling die groei kan remmen.
Een nieuw onderzoek uit Barcelona laat zien dat baby’s van moeders die tijdens de zwangerschap meer luchtvervuiling inademden, gemiddeld slechter scoren op een geheugentest. De resultaten zijn gepubliceerd in het vakblad Environmental Pollution.
Verschillende soorten luchtvervuiling
Voor het onderzoek zijn de gegevens gebruikt van 168 moeder-kindparen uit de Barcelona Life Study Cohort (BiSC). Deze studie liep in Barcelona tussen 2018 en 2023. Tijdens de zwangerschap brachten de onderzoekers de blootstelling van de moeders aan verschillende soorten luchtvervuiling in kaart. Het ging onder meer om stikstofdioxide, roetdeeltjes en fijnstof. Ook werd gekeken naar hoeveel metalen, zoals koper en ijzer, in dat fijnstof zaten.
De blootstelling aan luchtvervuiling werd heel precies ingeschat. Het team keek namelijk niet alleen naar de luchtkwaliteit in en rond het huis. Ze namen ook mee hoeveel tijd iemand op het werk spendeerde en hoeveel tijd iemand onderweg was. Vervolgens probeerde het team per locatie in te schatten aan hoeveel luchtvervuiling een moeder blootstond. Op die manier kregen ze een beter beeld van de totale blootstelling aan luchtvervuiling tijdens de zwangerschap.
Herkenningsvermogen
Een aantal maanden later was het tijd om het cognitieve vermogen van de baby op de proef te stellen. Daarvoor maakte het team gebruik van eye-tracking, een techniek die volgt waar een baby naar kijkt. Baby’s werden getest met een zogeheten ‘visual paired-comparison’-taak. Die werkt zo: eerst zagen ze een foto van een gezicht. Hierdoor konden ze aan het gezicht wennen. Daarna kregen ze twee gezichten tegelijkertijd te zien: het gezicht dat ze al kenden en een nieuw gezicht. Het systeem mat hoe lang de baby naar elk gezicht keek.
Bij baby’s die het bekende gezicht herkennen zie je vaak dat ze langer naar het nieuwe gezicht kijken. Dat heet ook wel ‘novelty preference’: een voorkeur voor het nieuwe. Die voorkeur kan iets zeggen over hoe sterk het kortetermijngeheugen en herkenningsvermogen van een baby is. Het onderzoek heeft dezelfde test nog twee keer herhaald: een keer na zes maanden en een keer na 18 maanden.
geremde hersengroei
Uit de analyse komt een duidelijke patroon naar voren: moeders die vaker blootstonden aan luchtvervuiling kregen gemiddeld vaker kinderen met een minder sterke novelty preference. Voor de duidelijkheid: een minder sterke novelty preference betekent dus dat een baby minder goed een gezicht kan herkennen. Dat suggereert dat ingeademde luchtvervuiling de hersengroei van een ongeboren baby kan remmen. Daarbij lijken vooral ingeademde roetdeeltjes de meeste schade aan te richten.
Teamlid Jordi Sunyer wijst op een mogelijke verklaring. Sunyer: “Sommige vervuilende stoffen kunnen via de placenta in de foetus terechtkomen. Dat kan leiden tot ontstekingsreacties en oxidatieve stress. Zulke processen kunnen de ontwikkeling van de hersenen verstoren.” Belangrijk om te noemen: het gaat hier dus om een mogelijke verklaring. De onderzoekers hebben nog niet bewezen dat dit mechanisme ook echt de grote boosdoener is.
De resultaten komen niet geheel onverwacht. Zo bleek al uit een eerder onderzoek van hetzelfde team dat luchtvervuiling ervoor kan zorgen dat de structuren in het ongeboren brein veranderen. Deze nieuwe studie voegt daar iets aan toe: luchtvervuiling kan de cognitieve prestaties van baby’s meetbaar aantasten.
Professor Joan Birulés zegt: “Onze resultaten laten zien dat een foetus heel kwetsbaar kan zijn tijdens de zwangerschap. Daarom moeten we er alles aan doen om zwangere vrouwen en hun ongeboren kinderen extra te beschermen. Dat zouden we kunnen door strengere milieumaatregelen aan te nemen.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Niet alleen goed voor de baby: borstvoeding verlaagt ook depressierisico bij moeders en Veel schermtijd in de babytijd kan later tot meer angstklachten leiden . Of lees dit artikel: Dankzij dit onderzoek kunnen te vroeg geboren baby’s hun taalontwikkeling al slapend verbeteren .
