Als iemand de kraan van het bad opendraait en de badkamer uiteindelijk onderloopt, is het zo klaar als een klontje bij wie de schuld ligt. Maar bij de opwarming van de aarde in relatie tot de uitstoot van CO2 lijken we het maar niet te willen zien. Gelukkig hebben we nieuw onderzoek dat aantoont dat de uitstoot van de grootste vervuilers ter wereld nog decennialang zijn sporen nalaat.
De afgelopen jaren zijn wetenschappers steeds beter geworden in het koppelen van extreem weer aan klimaatverandering. Ze kunnen steeds preciezer aantonen hoe het verbranden van fossiele brandstoffen de kans op dit soort weer heeft vergroot. Deze bewijzen vormen de basis van een groeiend aantal rechtszaken waarin grote vervuilers aansprakelijk worden gesteld voor de doden en enorme schade die klimaatrampen veroorzaken.
De nieuwe studie gaat nog een stap verder en laat zien dat de historische uitstoot van de zogeheten carbon majors – de 178 grootste olie-, gas-, kolen- en cementproducenten – nog tientallen jaren invloed heeft op ons klimaat. “We weten dat de uitstoot van fossiele brandstoffen voor veel opwarming heeft gezorgd. We zien de gevolgen daarvan overal om ons heen. Maar de vraag is: hoe lang blijft die opwarming in de toekomst doorwerken?” aldus klimaatwetenschapper Dargan Frierson.
Stoppen lost het probleem niet helemaal op
Zelfs als de wereldwijde uitstoot morgen naar nul zou zakken, keert het klimaatsysteem niet zomaar terug naar zijn oude staat. De carbon majors hebben samen meer dan duizend miljard ton CO2 uitgestoten. Een flink deel daarvan blijft nog millennia in de atmosfeer hangen en warmte vasthouden. Ook bij een volledige stop blijft de Aarde ongeveer 1,5 graad Celsius warmer dan in het pre-industriële tijdperk.
“Het lijkt er sterk op dat het klimaat blijft opwarmen totdat we stoppen met de uitstoot van fossiele brandstoffen”, zegt Frierson. “De enige stabiele toekomst is er een zonder ook maar één druppel fossiele brandstof die wordt verbrand.” Zijn onderzoeksteam kwam tot deze conclusie door ettelijke simulaties te draaien van het wereldwijde klimaat tot het jaar 2500 met het zogeheten FaIR-model (Finite Amplitude Impulse Response). Lage en hogere uitstootscenario’s passeerden de revue, telkens met en zonder de uitstoot van de carbon majors tot en met het jaar 2024.
Groeiende verantwoordelijkheid
In een toekomst met beperkte uitstoot zijn de grootste vervuilers verantwoordelijk voor een relatief groot deel van de opwarming als je het pre-industriële niveau als maatstaf neemt. In scenario’s waarin de verbranding van fossiele brandstoffen onverminderd doorgaat, wordt de Aarde nog veel warmer. In het meest extreme scenario zorgt toekomstige uitstoot voor een groter aandeel van de opwarming dan wat de carbon majors nu al op hun kerfstok hebben. Maar de totale temperatuurstijging die aan deze bedrijven is toe te schrijven, blijft in alle scenario’s ongeveer gelijk.
“De hoeveelheid opwarming van de carbon majors is goed te berekenen en nagenoeg onafhankelijk van toekomstige uitstoot”, vertelt Frierson. “Als er ooit juridische beslissingen komen over verantwoordelijkheid, dan geldt die niet alleen voor nu. De aansprakelijkheid zal nog heel veel jaren doorlopen.”
Leestip: Klimaatmaatregelen duur? Integendeel: ze leveren bakken met geld op volgens nieuw VN-rapport
Risico’s zijn al decennia bekend
Het verband tussen broeikasgassen en klimaatopwarming is niet nieuw. Wetenschappers begonnen de risico’s al in de 19e eeuw te begrijpen, maar brede consensus over de concrete gevaren van de door de mens veroorzaakte opwarming ontstond pas halverwege de jaren 70 en 80 van de 20ste eeuw. Dit is van belang voor de juridische schuldvraag en mogelijke schadevergoedingen. Je kunt vervuilers alleen wettelijk aansprakelijk stellen, als je kunt bewijzen dat bedrijven van die risico’s op de hoogte waren, die bewust verzwegen of zelfs actief desinformatie verspreidden.
De nieuwe studie maakt duidelijk dat grote vervuilers van weleer ook verantwoordelijk kunnen zijn voor toekomstige rampen. Uitstoot uit het verleden vergroot de kans op catastrofen in de toekomst door de aanhoudende klimaatopwarming. “We moeten dat goed in onze oren knopen. Dit is belangrijk voor de beslissingen die we nu nemen over fossiele brandstoffen”, besluit Frierson. “Toekomstige winning, productie en verbranding van fossiele brandstoffen gaat klimaatrampen nog decennialang verergeren. De juridische geschillen over wie daarvoor verantwoordelijk is, worden nog jaren uitgevochten in de rechtszaal.”
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
