In een grot op het eiland Hispaniola hebben paleontologen iets heel bijzonders gevonden.
Het gaat om sporen van oude bijen die hun nesten bouwden in holtes van fossielen. Het is de eerste keer dat zo’n nest is gevonden in een onaangetast fossiel. Het onderzoek is te vinden in Proceedings of the Royal Society B Biological Sciences.
Niet buiten, maar binnen
Het gaat om fossielen uit de Cueva de Mono, een grot in het zuiden van de Dominicaanse Republiek. In die grot vonden onderzoekers duizenden botten van een uitgestorven hutia-soort. Waarschijnlijk kwamen die botten daar terecht doordat reuzenkerkuilen hun prooi naar de grot sleepten. De uilen leefden er vermoedelijk generaties lang. Dat blijkt onder meer uit uilenbotten en stukjes eierschaal die in de grot zijn gevonden.
Uit het onderzoek blijkt dat pas veel later bijen de grot ontdekten. Bijen maken hun nest normaal gesproken buiten, in de aarde. Daardoor worden bijna nooit bijennesten in grotten gevonden. Volgens de onderzoekers is er wereldwijd maar één ander geval bekend van een gravende bijensoort die zich in een grot nestelde. In deze grot lijkt er een soortgelijke reden mee te spelen: de omgeving buiten de grot bestaat uit hard gesteente terwijl er in de grot juist veel fijne, kleiige slib lag waarin je goed kunt graven.
Wespennest
De ontdekking begon klein. Onderzoeker Lazaro Viñola Lopez, van het Florida Museum of Natural History, zag tijdens het verzamelen van hutia-fossielen dat één tandkas van binnen opvallend glad was. De andere holtes hadden de ruwe structuur van bot. Aanvankelijk dacht het team dat het hier om een wespennest ging, maar het verhaal bleek door een belangrijk detail net iets anders te liggen.
Wespennesten hebben vaak een ruwe wand, omdat wespen ze maken van gekauwde plantenvezels, speeksel en grond. Veel bijen doen iets anders: zij maken de binnenkant glad met een wasachtige laag die het nest waterdicht maakt. Hetzelfde gladde laagje zagen de onderzoekers ook in de fossiele holtes.
Nesten stapelen
Om zekerder te zijn maakte het team CT-scans van de fossielen. Daarmee konden ze in het bot kijken zonder het te beschadigen. Zo zagen ze hoe er nestjes in de holtes zaten. Soms was het zelfs meer dan één nest per holte. Sommige gravende bijen kruipen namelijk een oude gang in om te checken of die nog bruikbaar is. Als er niemand ‘thuis’ is kan de bij opnieuw een nest maken op dezelfde plek. In één tandkas vonden de onderzoekers op die manier zes nesten die als kommetjes in elkaar zaten.
De bijen gebruikten niet alleen hutia-kaken. In een uniek geval vonden de onderzoekers een nest in een luiaardtand. Boomluiaards leefden ooit op delen van het Caribisch gebied, maar verdwenen na de komst van mensen. Ook vonden ze een nest in een holte van een hutia-wervel op de plek waar vroeger het ruggenmerg zat. Uit het onderzoek blijkt nog een ander bijzonder detail: dit is het eerste onderzoek dat bewijst dat bijen ook in fossiele holtes kunnen zitten die niet eerst zijn ‘uitgegraven’.
Nog meer fossielen
Het onderzoek gaat verder dan alleen het beschrijven van een unieke vondst. Het laat ook zien dat sommige bijensoorten in uitzonderlijke gevallen ervoor kunnen kiezen om hun nest in de grond van een grot uit te graven. Het team is inmiddels voor een tweede keer teruggereisd naar de grot om daar nog meer fossielen te verzamelen. De verwachting is dat deze tijdens een vervolgonderzoek verder bestudeerd zullen worden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wetenschappers bepalen ouderdom van fossiele gesteenten via de eierschalen van dino’s en Gevonden fossielen op de Noordpool blijken familielid van de neushoorn . Of lees dit artikel: Oeroud fossiel werpt licht op evolutie van karpers en meervallen .
