Grote vreugde in een Amerikaanse dierentuin. Daar is een ongeveer 100 jaar oude reuzenschildpad voor het eerst moeder geworden. Ze kreeg vier jongen. De kleintjes krijgen – net als al hun soortgenoten – helaas wel direct het stempel ‘ernstig bedreigd’.
De reuzenschildpadden in kwestie behoren tot een ondersoort van de Galapagosschildpad: Chelonoidis niger porteri. Ze komen van oorsprong voor op het op één na grootste Galapagoseiland: Santa Cruz. Gemakkelijk hebben de reuzenschildpadden het daar niet. Door onder meer de introductie van invasieve soorten en verlies van leefgebied zijn hun aantallen flink teruggelopen en staat de reuzenschildpaddensoort te boek als ‘ernstig bedreigd’. Genoeg reden voor dierentuinen om een fokprogramma op te zetten en zo hun steentje bij te dragen aan het voortbestaan van de soort en de genetische diversiteit binnen de resterende populatie op peil te houden.
Vier jongen
En die aanpak werpt zijn vruchten af. Want in een Amerikaanse dierentuin – Philadelphia Zoo – zijn twee reuzenschildpadden – genaamd Mommy en Abruzzo en behorende tot de soort Chelonoidis niger porteri – nu de trotse ouders geworden van vier dochters (zie kader). En daar blijft het mogelijk niet bij; er zijn nog meer eieren die mogelijk de komende weken nog gaan uitkomen.
Nadat Mommy haar eieren had gelegd, zijn deze door medewerkers van de dierentuin opgegraven en vervolgens in een broedmachine gelegd. Dat stelde de medewerkers in staat om de temperatuur waar de eieren aan werden blootgesteld, te regelen en zo en passant te bepalen welk geslacht de reuzenschildpadjes zouden hebben. Dat zit zo: bij schildpadden wordt het geslacht bepaald door de temperatuur waaraan ze in het ei zijn blootgesteld. Zo leiden temperaturen lager dan 28 graden Celsius ertoe dat er mannetjes uit het ei kruipen. Door acht eitjes aan een lagere en acht eitjes aan een hogere temperatuur bloot te stellen, hopen de medewerkers zowel mannetjes als vrouwtjes te verkrijgen. Vooralsnog zijn er echter alleen nog maar vrouwtjes uit het ei gekropen.
Kippenei
De vier reuzenschildpadjes die zich al aan hun ei ontworsteld hebben, doen het uitstekend, zo laat Philadelphia Zoo weten. De schildpadden eten en groeien goed en wegen inmiddels tussen de 70 en 80 gram. Daarmee zijn ze voor nu ongeveer even zwaar als een kippenei. Het betekent dat er nog flink gegeten en gegroeid moet worden: een volwassen vrouwelijke reuzenschildpad weegt meer dan 100 kilo.
De ouders
De trotse ouders van de (nu nog: kleine) reuzenschildpadden zijn dus het vrouwtje Mommy en mannetje Abrazzo. De twee zijn – met een geschatte leeftijd van rond de 100 jaar – de oudste bewoners van Philadelphia Zoo. Mommy arriveerde in 1932 in de dierentuin. Abrazzo volgde in 2020. Ze bleken een goede match te zijn. En in november 2024 legde Mommy 16 eieren. Dat was niet voor het eerst. Maar waar eerdere legsels niet uitkwamen, is een deel van het laatste legsel inmiddels dus wel uitgekomen. En zo is Mommy – op een leeftijd van rond de 100 jaar – voor het eerst moeder geworden. En dat is best bijzonder; nog niet eerder is een reuzenschildpad van deze soort in gevangenschap pas op zo’n hoge leeftijd voor het eerst moeder geworden.
De medewerkers van de dierentuin zijn vanzelfsprekend in hun nopjes met de nieuwe aanwinsten. Niet in de laatste plaats, omdat ze zo belangrijk zijn voor het voortbestaan van deze ondersoort van de Galapagosschildpadden. “Ooit had elk van de Galapagoseilanden zijn eigen unieke Galapagosschildpad,” vertelt Rachel Metz, vicepresident op het gebied van Dierenwelzijn en Natuurbehoud in Philadelphia Zoo. “Maar helaas zijn verschillende van die soorten nu uitgestorven.” Gehoopt wordt dat Chelonoidis niger porteri dat lot bespaard blijft. En de vier kleine reuzenschildpadjes die nu in Philadelphia Zoo rondkruipen, kunnen daarbij – op verschillende manieren – helpen. “Deze pas uit het ei gekropen jongen kunnen de soort niet alleen beschermen tegen uitsterven, maar zijn ook belangrijke ambassadeurs van hun soort die onze bezoekers kunnen inspireren om wilde dieren en hun leefgebied te beschermen,” denkt Metz.
