Onderzoekers zagen hoe een tropische sabelsprinkhaan in elf dagen veranderde van felroze naar groen.
Sommige sabelsprinkhanen uit Midden- en Zuid-Amerika blijken zich beter te kunnen camoufleren dan eerder gedacht. Wetenschappers beschrijven in het tijdschrift Ecology hoe een vrouwtje van de soort Arota festae in korte tijd van felroze naar groen verkleurde. Dat is bijzonder, omdat roze sabelsprinkhanen lange tijd vooral werden gezien als een zeldzame en ongunstige afwijking. De nieuwe waarneming wijst juist op iets anders: de felroze kleur kan een belangrijk onderdeel zijn van een slimme overlevingsstrategie.
Unieke camouflage
De ontdekking werd gedaan op Barro Colorado Island in Panama, nabij een veldstation van het Smithsonian Tropical Research Institute. Onderzoekers zagen daar een volwassen vrouwtje onder een lamp zitten. Het dier viel direct op door haar felroze kleur. Dat was opmerkelijk: volwassen sabelsprinkhanen zijn meestal groen. De onderzoekers besloten het dier te vangen en in de gaten te houden. Ze hielden de temperatuur en luchtvochtigheid van het terrarium zoveel mogelijk gelijk aan die van het regenwoud en maakten elke dag foto’s.
Al na vier dagen werd het felle roze zachter en pastelachtig. Na elf dagen was het dier volledig groen. Daarmee leek het vrouwtje niet meer te verschillen van de gewone groene vorm van deze soort. De sabelsprinkhaan leefde in totaal dertig dagen in gevangenschap en stierf later op natuurlijke wijze. Volgens de onderzoekers is dit de eerste keer dat zo’n volledige kleurverandering bij een sabelsprinkhaan is vastgelegd.
Verkleurende bladeren
Dat maakt de vondst belangrijk. Roze sabelsprinkhanen worden al sinds 1878 genoemd in de wetenschappelijke literatuur. Wetenschappers dachten voorheen dat het om een zeldzame genetische afwijking ging, die een dier juist kwetsbaar zou maken voor roofdieren: in een overwegend groen bos valt felroze natuurlijk erg op. Toch denkt het team dat de roze kleur ook juist nuttig kan zijn.
Hun verklaring heeft te maken met een verschijnsel dat in tropische bossen voorkomt. De jonge bladeren van sommige planten zijn niet meteen groen, maar eerst roze of rood. Pas later kleuren ze groen. Dat proces heet ook wel ‘vertraagde vergroening’. Op Barro Colorado Island laat ongeveer een derde van de plantensoorten dit verschijnsel het hele jaar door zien. Dat betekent dat er altijd wel jonge roze bladeren aanwezig zijn. Een roze insect kan op zo’n roze blad gaan zitten en daardoor zichzelf ineens wel effectief camoufleren.
De onderzoekers denken daarom dat Arota festae niet alleen de vorm van bladeren nabootst, maar mogelijk ook het verkleuringsproces. Zolang een blad jong en roze is, past een roze sabelsprinkhaan daar goed bij. Wordt dat blad later groen, dan kan het insect dus mee verkleuren. De verklaring is nog niet definitief bewezen, maar past wel goed bij wat de onderzoekers hebben gezien.
Hoofdonderzoeker Benito Wainwright van de University of St Andrews noemt de vondst dan ook opvallend. “Het vinden van dit dier was echt een verrassing,” zegt hij. “In plaats van een nadelige genetische afwijking kan het hier gaan om een nauwkeurig afgestemde overlevingsstrategie.”
Kijktip: Herfstkleuren zijn prachtig! Waar komen ze vandaan? | Short
Teamlid Matt Greenwell van de University of Reading sluit zich daarbij aan. Greenwell: “Tropische bossen zijn buitengewoon complexe omgevingen. Deze ontdekking laat zien hoe precies sommige dieren zich eraan hebben aangepast. Normaal gesproken zou zo’n insect net zoveel opvallen als iemand die een veiligheidsvest aan heeft. In dit geval zou het dus kunnen gaan om een manier van camoufleren.”
Het onderzoek suggereert daarmee zien dat camouflage dus ook op andere manieren kan werken. Tegelijkertijd is het team dus ook nog even voorzichtig met het maken van te sterke claims. Aangezien de conclusie van het onderzoek is gebaseerd op het volgen van een individu is er eerst meer onderzoek nodig om vast te stellen hoe vaak zo’n bijzondere camouflagetechniek voorkomt. Ook willen ze onderzoeken hoe de kleurverandering precies werkt en of roofdieren zich inderdaad sneller laten misleiden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze barnsteenklompjes tonen mogelijk een samenwerking tussen insecten uit de oertijd en Jonge bidsprinkhaankreeftjes kunnen al na negen dagen meedogenloze klappen uitdelen . Of lees dit artikel: Volksverhuizing in de tropen: dieren slaan op de vlucht vanwege het klimaat .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
