De hele manoshere is creepy: mannen die online leren wat het is om ‘echt man’ te zijn van idiote figuren als Andrew Tate. Deze toxic masculinity lijkt soms overal te zijn, maar gelukkig is daar een ontnuchterend onderzoek: er zijn maar weinig mannen die zich er echt mee identificeren.
De stroming die nu op social media groot is bij een bepaalde groep vooral jonge witte mannen wordt gekenmerkt door dominantie en agressie; vrouwen moeten weer ondergeschikt zijn. Deze mannen hebben een uitgesproken hekel aan feministen, vinden zelfs huiselijk geweld of seksueel wangedrag niet per se slecht en schurken tegen vrouwenhaat aan.
De meeste mannen zijn niet toxisch
Maar hoeveel mannen zien dit nu echt als het summum van mannelijkheid? Nieuw-Zeelandse onderzoekers zochten het uit door een kleine 16.000 mannen te vragen hoe sterk ze zich identificeren met hun gender. Ook keken ze naar seksuele vooringenomenheid, narcisme, seksisme en steun voor sociale dominantie. Daarbij ontdekten ze vijf duidelijke profielen. En gelukkig maar: de grootste groep (35,4 procent) vertoonde helemaal geen toxisch gedrag.
Opmerkelijk was dat een sterke identificatie met man zijn helemaal niet per se verband hield met toxisch gedrag. Zelfs bij mannen die wel achter de ideeën van toxic masculinity stonden was man zijn maar niet iets belangrijker voor hun identiteit dan voor andere mannen. Een zich heel mannelijk voelend persoon gedraagt zich dus nauwelijks toxischer dan anderen.
Schadelijk aspect van de mannelijke geest
Psycholoog Shepherd Bliss introduceerde de term toxische mannelijkheid voor het eerst in 1990. Hij definieerde het als gedrag waarbij vrouwen, kinderen en andere mannen worden gekleineerd en wees daarmee op een schadelijk aspect van de mannelijke psyche. Sinds de #MeToo-beweging is de betekenis van de term echter sterk geëvolueerd. Tegenwoordig wordt toxische mannelijkheid vaak gebruikt als een overkoepelende term voor uiteenlopende verschijnselen, variërend van openlijke misogynie en verkrachtingscultuur tot beperkingen van de rechten van vrouwen, mansplaining en het vermijden van huishoudelijk werk.
Hoewel de term wijdverbreid is in het publieke debat en er sinds 2020 meer dan 10.000 artikelen over zijn verschenen, meten veel van deze publicaties het concept niet echt. In plaats daarvan wordt de term vaak gebruikt om simpelweg afkeuring van bepaald gedrag uit te drukken. Wetenschappers waarschuwen dat het meer kwaad dan goed doet om alle mannelijkheid als toxisch te bestempelen, zeker gezien de gezondheids- en welzijnsproblemen waar veel mannen mee worstelen.
Een kleine minderheid
Om daar meer inzicht in te krijgen definieerden de onderzoekers acht kenmerken en overtuigingen: de centrale plaats van genderidentiteit, seksuele vooringenomenheid, onaangenaamheid, narcisme, vijandig en welwillend seksisme, verzet tegen inspanningen ter preventie van huiselijk geweld en steun voor sociale dominantie. Ze kwamen zoals gezegd tot vijf verschillende mannelijkheidsprofielen.
Behalve de 35,4 procent die helemaal geen toxisch gedrag vertoonde, was er nog een grote middengroep van bijna 54 procent, die tot twee gematigde profielen behoorde, met lage tot middelmatige scores op de meeste kenmerken. Een kleinere groep van 7,6 procent paste in een welwillend-toxisch profiel, vanwege hoge scores op welwillend seksisme in combinatie met verhoogde seksuele vooringenomenheid. Ten slotte viel een zeer kleine maar zorgwekkende groep van 3,2 procent van de mannen in een vijandig, toxisch profiel, gekenmerkt door hoge niveaus van seksisme, narcisme en zelfs weerstand tegen het voorkomen van huiselijk geweld.
Het is dus maar een heel kleine minderheid van de mannen die toxic masculinity omarmt. Dat neemt niet weg dat we moeten uitkijken dat vooral jongeren niet te veel gevoed worden door de Andrew Tates van deze wereld.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Mannen zijn vaak slecht voorbereid op vaderschap, en dit is waarom en Het verband tussen penisgrootte en wapenbezit: Amerikaanse wetenschappers zochten het uit. Of lees dit artikel: Waarom mannen slechter zijn voor het milieu dan vrouwen.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
