Nieuw: een smaaktest om te kijken of je griep hebt – zelfs voordat de eerste symptomen de kop opsteken.
Onderzoekers melden in ACS Central Science een slimme moleculaire sensor die een tijmsmaak vrijgeeft zodra deze het influenzavirus tegenkomt. Het doel: de sensor verwerken in kauwgom of zuigtabletten zodat een onverwachte, kruidige smaak kan dienen als laagdrempelig signaal van een (vroege) griepinfectie. Daarmee zou het thuis detecteren van influenza sneller en toegankelijker kunnen worden dan met traditionele testen.
Neuraminidase
Stilzitten is bij griepbestrijding geen optie: mensen zijn vaak al besmettelijk voordat de eerste klachten ontstaan. Helaas zijn de huidige opties voor diagnose niet altijd ideaal te noemen. PCR-testen met neusswabs zijn nauwkeurig, maar vaak traag en best duur. Sneltesten zijn dan weer goedkoop en handig, maar missen vaak infecties in de fase voordat symptomen ontstaan. De nieuwe smaaktest wil die kloof dichten door het menselijk proefvermogen zelf in te zetten. Of zoals het team zelf in hun onderzoek zeggen: “door weg te bewegen van complexe detectors en machines en te kiezen voor een detector die voor iedereen, overal en altijd beschikbaar is: de tong.”
De kern van de aanpak is een virusgevoelige smaaktrigger. De sensor is gebouwd rond neuraminidase, een glycoproteïne aan de buitenkant van het influenzavirus. Neuraminidase knipt in het lichaam specifieke suikerkoppelingen door. De onderzoekers bedachten daarom een substraat dat door neuraminidase herkend wordt en koppelden daar een thymolmolecuul aan. Thymol — een bestanddeel van tijm — geeft een duidelijk herkenbare, kruidige smaak op de tong. In theorie: zit de sensor in de mond van iemand met griep, dan ‘hapt’ het virale enzym de koppeling los, komt thymol vrij en proef je tijm.
Speeksel
Die theorie is vervolgens in het lab beproefd. In reageerbuizen met speeksel van mensen bij wie influenza was vastgesteld, kwam binnen 30 minuten meetbaar thymol vrij. Dat wijst erop dat actieve neuraminidase in echte patiënten de sensor kan activeren. Daarnaast keken de onderzoekers naar veiligheid: in experimenten met menselijke en muiscellen bleek de sensor de celwerking niet te verstoren. Dat is een eerste indicatie dat de aanpak veilig voor het lichaam kan zijn, al is verdere verificatie nodig.
Het team hoopt de nieuwe vondst te verwerken in kauwgom of zuigtabletten zodat iedereen zelf laagdrempelig kan screenen. Dat kan handig zijn, bijvoorbeeld vóór een bezoek aan kwetsbaren of in drukke omgevingen. “Deze sensor zou een snelle en toegankelijke eerstelijnsscreeningstool kunnen zijn om kwetsbare mensen te beschermen,” zegt projectleider Lorenz Meinel. De volgende stap is al duidelijk: de onderzoekers geven aan binnen ongeveer twee jaar studies met mensen te willen starten om te toetsen of de tijmsmaak betrouwbaar optreedt.
Timing
Een belangrijk voordeel van de nieuwe stof heeft te maken met de eerdergenoemde timing: bij infectieziekten maakt het veel uit hoe snel je weet of je wel of niet ziek bent. Een thuis uit te voeren smaaktest die al in de vroege fase van een griepinfectie aanslaat kan helpen om de verspreiding van de griep te beperken: wie plots tijm proeft weet hierdoor dat de griep op de loer ligt en kan hierdoor sneller gerichter actie ondernemen, nog voordat de eerste koorts zich aandient.
Daarmee vult de aanpak de bestaande diagnostische gereedschapskist aan: geen vervanging van laboratoriumtesten, maar wel een extra laagdrempelige manier om zelf al vroeg te weten of je ziek bent. Tegelijk is het belangrijk om nuchter te blijven: deze studie presenteert vooral een veelbelovend idee. Smaakperceptie, praktische dosering en prestaties in echte situaties moeten allemaal nog zorgvuldig worden onderzocht.
