In Griekenland werd een zeldzame waarneming gedaan: een jonge boomvalk ving daar in een half uur minstens acht vleermuizen.
De boomvalk staat bekend als een snelle en wendbare jager. De kleine valk vangt zijn prooi vaak in de lucht. Meestal gaat het om vogels of insecten. In een beschermd gebied in Griekenland zag onderzoeker Apostolos Christopoulos echter iets opmerkelijks gebeuren: een migrerende boomvalk joeg daar bij schemering op vleermuizen.
Unieke waarneming
De waarneming vond plaats op 12 oktober 2025 bij de lagunes van Messolonghi-Aitoliko, in het westen van Griekenland. Dat gebied is een belangrijk moerasgebied aan de oostkant van de Middellandse Zee. Het ligt bovendien op een logische plek voor trekvogels die richting Afrika vliegen. Voor veel vogels is het een laatste kans om te rusten en te eten voordat ze de zee oversteken.
Christopoulos, verbonden aan de Department of Biology van de University of Athens, beschrijft de gebeurtenis in het Journal of Raptor Research. Hij zag in totaal vier boomvalken rondvliegen. Één jonge boomvalk bleef het best in beeld: de vogel was te herkennen aan een opvallende staartveer die omhoog stak. Daardoor kon de onderzoeker goed volgen wat dit dier deed.
Leestip: Kleine torenvalk bewaakt Amerikaanse kersen door snaaiende vogels te verjagen
In dertig minuten deed de boomvalk minstens honderd pogingen om een vleermuis te pakken. De meeste aanvallen waren geen korte duikvluchten, maar snelle achtervolgingen door de lucht. Zo’n achtervolging duurde meestal tussen de zeven en 27 seconden. Als een vleermuis ontsnapte richtte de valk zich vaak meteen op een volgende prooi.
Uiteindelijk ving de boomvalk minstens acht vleermuizen in een half uur. Mogelijk waren het er tien; de onderzoeker verloor de vogel korte tijd uit het oog. De vleermuizen behoorden waarschijnlijk tot het geslacht Pipistrellus. Dat zijn kleine vleermuizen. De valk greep ze met zijn klauwen en at ze op tijdens het vliegen. De resten, zoals vleugels, vielen daarna in de lagune.
Uitbreiding van het dieet
De waarneming is bijzonder, omdat voorheen werd gedacht dat boomvalken vooral op vogels en insecten jagen. De meldingen die er wel zijn van boomvalken die op vleermuizen jagen zijn uiterst schaars. Daarnaast valt ook op dat het dus niet om een enkele vleermuis ging, maar om een langerdurende jacht waarbij meerdere vleermuizen werden gevangen.
“Deze waarneming laat een jachtgebeurtenis zien die op deze schaal nog niet eerder in Griekenland is vastgelegd”, zegt Christopoulos. Volgens hem toont het onderzoek vooral aan hoe slim trekvogels om kunnen gaan met lokale kansen: als ergens veel prooi is kan een roofvogel soms dus flexibel genoeg zijn om tijdelijk het dieet aan te passen.
Dat is belangrijk om te weten. Migratie kost een vogel namelijk veel kracht en energie. Boomvalken broeden in grote delen van Europa en Azië en trekken tijdens de herfst naar warmere gebieden, onder meer in Afrika. Onderweg hebben ze plekken nodig waar ze kunnen rusten en eten. Zulke plekken worden in het Engels ‘stopover-sites’ genoemd. Voor een vogel op reis kunnen die tussenstops het verschil maken tussen een succesvolle aankomst in Afrika en een noodlanding in een onbekend en waarschijnlijk ongeschikt gebied.
De Griekse lagunes van Messolonghi-Aitoliko lijken zo’n belangrijke tussenstop te zijn voor boomvalken. “Veel mensen beseffen niet hoe extreem afhankelijk deze vogels zijn van wat in de buurt van een tussenstop lokaal gevonden kan worden”, zegt Christopoulos. “Door dit gedrag vast te leggen laten we zien dat het beschermen van lokale prooipopulaties essentieel is voor het overleven van migrerende roofvogels.”
Migrerende roofvogels
Toch blijft de onderzoeker voorzichtig. Vooralsnog gaat het dus om een enkele waarneming. Daardoor kan nog niet gesteld worden dat boomvalken ook op andere plekken regelmatig vleermuizen eten. Echter laat het onderzoek al wel zien dat vleermuizen een waardevolle voedselbron kunnen zijn voor migrerende roofvogels, zeker als ze lokaal in grote aantallen voorkomen.
Christopoulos hoopt dat zijn onderzoek andere biologen inspireert om de lokale boomvalken beter in de gaten te houden, zeker als ze in de buurt van vleermuizen leven. Hij laat weten vooral benieuwd te zijn of het tafereel internationaal vaker voorkomt, of dat het gedrag alleen voorkomt onder migrerende boomvalken.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Giervalk overwintert op zee en Deze roofvogel krijgt vaker dochters als er in een leefgebied meer dan genoeg eten te vinden is . Of lees dit artikel: Klimaatverandering gaat te snel voor de zeevogel: leefgebied krimpt in recordtempo .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
