7,5 procent van de riffen herbergt vermoedelijk hittebestendige koralen. En dat biedt hoop voor de toekomst.

Vorige week kwamen Australische autoriteiten met vrij zorgelijk nieuws naar buiten. Opnieuw is namelijk enorm veel koraal in het uitgestrekte Great Barrier Reef aan het verbleken. Het is de vierde keer in slechts zes jaar tijd dat het rif hard door verbleking wordt getroffen. En dus maken wetenschappers zich niet onterecht zorgen. Een nieuwe studie biedt echter een sprankje hoop. Want mogelijk herbergt het zwaar geteisterde rif ook tamelijk veel weerbarstige koralen, die ondanks de hoge oceaantemperatuur kranig standhouden.

Verblekingsgolven
In de afgelopen jaren zijn de koralen op het Great Barrier Reef zoals gezegd al meerdere keren hard door verbleking getroffen. In 2016 zagen wetenschappers met lede ogen aan hoe recordbrekend veel koraal in ’s werelds grootste koraalrif het loodje legde. In 2017 kreeg het Great Barrier Reef het vervolgens weer te verduren. Het rif was deze periode van massale verbleking nog niet eens te boven, of de volgende golf diende zich in 2020 alweer aan. En ook nu krijgt het rif weer flinke klappen.

La Niña
De oorzaak is niet ingewikkeld. Het heeft allemaal te maken met de stijgende watertemperaturen als gevolg van de klimaatopwarming. Wat de huidige verblekingsgolf echter met name zorgwekkend maakt, is dat deze plaatsvindt ondanks de La Niña van afgelopen jaar. La Niña is eigenlijk het tegenovergestelde van de bekende El Niño en heeft dus een tijdelijk mondiaal verkoelend effect. Maar het Great Barrier Reef merkt daar zelf blijkbaar weinig van. “De huidige verblekingsgolf is de eerste die voorvalt tijdens La Niña-omstandigheden,” zegt onderzoeker Kate Quigley in een interview met Scientias.nl.

Hittebestendig
Het lijkt allemaal misschien erg ontmoedigend. De vraag rijst dan ook of het prachtige Great Barrier Reef nog toekomst heeft. Volgens een nieuwe studie is er echter licht aan het einde van de tunnel. Quigley ontdekte namelijk samen met haar collega’s dat honderden riffen mogelijk de thuisbasis zijn van hittebestendige koralen. “Het vinden van koraalriffen die bestand zijn tegen klimaatopwarming, is een uitdaging,” vertelt ze. “In onze studie combineerden we teledetectie met kweekexperimenten om zo de overleving van koralen te schatten na blootstelling aan hoge temperaturen. We hebben vervolgens een methode ontwikkeld om deze hittebestendige koralen te vinden tussen de duizenden riffen op het Great Barrier Reef. Ook probeerden we een inschatting te maken van hoe alomtegenwoordig ze zijn.” En daar rolden veelbelovende resultaten uit.

Kate Quigley verzamelt een reproductieve koraalkolonie van een hittebestendig rif dat in staat is deze eigenschap door te geven aan nakomelingen. Afbeelding: Marie Roman/AIMS

Volgens de onderzoekers zou maar liefst 7,5 procent van de riffen in het Great Barrier Reef hittebestendige koralen kunnen huisvesten. “Het betekent dat deze riffen de thuisbasis zijn van veerkrachtige koralen die hittetolerantie kunnen overdragen aan hun nakomelingen,” legt Quigley uit. Veerkrachtige koralen zijn eigenlijk koralen die milde of ernstige stress ervaren, maar niet sterven. Ze kunnen tekenen van stress of ziekte vertonen, maar veren vervolgens terug en herstellen zich. “Dit suggereert dat zelfs als de opwarming ernstig is en er enige schade of sterfte optreedt, de overlevende koralen in staat moeten zijn om nakomelingen te produceren die de opwarming binnen een bepaald bereik (~3 graden Celsius) kunnen overleven.”

Hoopgevend
Het zijn bijzonder rooskleurige bevindingen tijdens een sombere gebeurtenis. “Deze resultaten bieden hoop dat het Great Barrier Reef veerkrachtiger is dan gedacht,” aldus Quigley. Al moeten we volgens haar ook weer niet te vroeg juichen. “Op dit moment weten we nog niet precies hoeveel hittebestendige koralen er nodig zijn om het hele ecosysteem veerkrachtiger te maken,” legt ze uit. “Dat komt omdat het Great Barrier Reef ongeveer even groot is als Italië. Het is in wezen simpelweg een kwestie van schaal.” Toch is de ontdekking dat 7,5 procent van de riffen mogelijk hittebestendige koralen herbergt, een opluchting. “Het is het een welkome verrassing,” zegt Quigley. “Het geeft ons hoop dat hittetolerantie wijdverspreid is in het Great Barrier Reef. Mogelijk is dit niet alleen een speciale eigenschap van de riffen gelegen in de verre noordelijke punt, zoals eerder werd aangenomen.”

Herstel
De kennis die in de studie is opgedaan, kan onderzoekers nu helpen om kwetsbare riffen sterker te maken. Zo kunnen dankzij de resultaten de koraalriffen die bestand zijn tegen klimaatopwarming gemakkelijker opgespoord worden. Vervolgens zouden deze gebruikt kunnen worden om aangetaste en beschadigde riffen te herstellen. En dus is het Great Barrier Reef nog niet verloren.

De bevindingen uit de studie wijzen erop dat het goed zou kunnen dat sommige kranige koralen ondanks desastreuse massale verblekingsgolven toch weten te overleven. “We moeten echter niet zelfgenoegzaam zijn,” onderstreept Quigley. “De opwarming wordt steeds extremer, waardoor ook de hittestress dramatisch toeneemt.” Om koraal te behoeden voor de ondergang, is volgens Quigley dan ook meer actie vereist. Zo is de uitstoot van CO2 het voornaamste probleem dat aangepakt moet worden om te voorkomen dat de koraalriffen verder verbleken en sterven. “Er is krachtig beleid nodig tegen klimaatverandering om onze uitstoot onmiddellijk te verminderen,” zegt ze. “Want enkel vertrouwen op de snelheid waarmee het koraal zich aanpast, is mogelijk niet voldoende.”