Kun jij amper van die reep chocola afblijven als-ie voor je neus ligt? Dan heb je misschien wel minder zelfdiscipline dan een olifant. Die kan zich namelijk wél inhouden als hij een smakelijke portie fruit ziet.
Olifanten blijken dus in staat om impulsief gedrag te onderdrukken en zelfs hun aanpak bij te sturen als de omstandigheden veranderen, blijkt uit nieuw Amerikaans onderzoek, een vaardigheid die mogelijk verklaart waarom olifanten zo goed zijn in probleemoplossing en sociaal gedrag.
Voor het eerst aangetoond bij olifanten
De studie levert het eerste bewijs dat Aziatische olifanten deze vorm van impulsbeheersing kunnen inzetten als het nodig is. Dit vermogen geldt bij mensen en andere dieren als een belangrijk onderdeel van besluitvorming en cognitieve flexibiliteit. De bevindingen kunnen uiteindelijk bijdragen aan strategieën om conflicten tussen olifanten en mensen te verminderen, vooral in delen van Azië waar olifanten en menselijke gemeenschappen hetzelfde leefgebied delen.
“We zagen dat olifanten over het algemeen goed in staat waren om een impulsieve reactie te onderdrukken als ze in een situatie belandden waarin dat nodig was”, vertelt onderzoeker Sydney Hope van de City University New York. “Neem bijvoorbeeld de neiging om direct te reiken naar voedsel achter een doorzichtige barrière of de neiging om een eerder succesvolle techniek te blijven gebruiken. Dit gedrag kan belangrijk zijn bij het oplossen van problemen, bij sociale interacties tussen olifanten of in andere onderdelen van hun denkvermogen.”
Cognitieve flexibiliteit
De studie draait om zestien Aziatische olifanten die aangesloten zijn bij het National Elephant Institute in Thailand. De dieren kregen een doorzichtige doos met fruit erin voorgeschoteld. Hoewel ze het voedsel door kleine gaatjes in de doos konden zien en ruiken, leerden ze de impuls te onderdrukken om er direct naar te reiken. In plaats daarvan gebruikten ze een opening aan de zijkant van de doos om bij het fruit te komen.
Vervolgens draaiden de onderzoekers de doos om, waardoor de opening op een andere plek terechtkwam. Eerst reikten de olifanten nog naar de plek waar de opening voorheen had gezeten. Maar ze waren in staat om die impuls te onderdrukken en hun gedrag aan te passen: al snel leerden ze de opening op de nieuwe plek te gebruiken. Oudere olifanten deden er langer over om zich aan te passen. Het lijkt erop dat leeftijd invloed heeft op de cognitieve flexibiliteit van de zwaargewichten, al is verder onderzoek nodig om vast te stellen of dit verschil daadwerkelijk op cognitieve achteruitgang wijst.
Er is een groeiende hoeveelheid bewijs dat olifanten over verfijnde cognitieve vaardigheden beschikken. Impulsbeheersing – het vermogen om een automatische of eerder aangeleerde reactie te onderdrukken ten gunste van een meer geschikte actie – is vooral belangrijk als dieren zich staande moeten houden in een veranderende of onvoorspelbare omgeving.
Natuurbehoud
Al bijna twintig jaar bestudeert onderzoeker Joshua Plotnik de intelligentie, persoonlijkheid en het sociale gedrag van olifanten in Thailand. Zijn werk richt zich niet alleen op wat olifanten kunnen, maar ook op hoe hun cognitieve vaardigheden en individuele gedragsverschillen invloed hebben op de interacties met mensen. Eerder onderzoek van Plotnik en zijn collega’s toonde al aan dat olifanten zichzelf herkennen in een spiegel, dat ze gestreste soortgenoten troosten, dat ze samen met partners acties coördineren en nieuwe problemen oplossen. Het team ontdekte ook dat olifanten die in de buurt van menselijke gemeenschappen leven, sneller geneigd zijn risico’s te nemen en onbekende situaties te verkennen. Dit verklaart waarom sommige olifanten steeds opnieuw landbouwgebieden binnendringen en in conflict komen met mensen.
Het is belangrijk om beter te begrijpen hoe olifanten omgaan met obstakels, hoe ze beslissingen nemen en zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Zo zijn we in staat om hun gedrag beter te voorspellen in gebieden waar mens en olifant met elkaar in de clinch liggen. “Hoe meer we begrijpen over hoe olifanten denken, hoe ze beslissingen nemen in risicovolle situaties en hoe ze zich aanpassen aan door de mens veroorzaakte veranderingen in hun omgeving, hoe beter we kunnen voorspellen wat de volgende stap is die ze gaan zetten”, besluit Plotnik.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
