Een vaccin tegen kanker. Het was groot nieuws online en ik zie ontzettend veel wilde verhalen en onduidelijkheden, want het is ook best wel een ingewikkeld onderwerp. Maar wat was nou precies het nieuws? Diederik legt het uit in deze short:
Moderna en Merck hebben in een fase 3-studie met ongeveer 1100 patiënten aangetoond dat een persoonlijk mRNA-vaccin extra voordeel geeft bovenop een bestaande effectieve kankerbehandeling.
Om dit te begrijpen, moeten we even terug naar de basis. De mensen in deze studie hadden allemaal melanomen met een hoog risico gehad. Dat is huidkanker. Die waren volledig operatief verwijderd. Er was dus bij al die mensen geen zichtbare tumor meer op de foto’s te zien.
Trainen
Maar de dokter weet niet of er ergens in die patiënten onder de radar toch nog één enkel kankercelletje is achtergebleven. Om te voorkomen dat dit opnieuw uitgroeit tot kanker, wil je je afweersysteem trainen om die celletjes zelf op te sporen en kapot te maken.
Dan moet je aan je afweersysteem wel uitleggen hoe zo’n kankercel eruitziet. Daar is dat mRNA-vaccin voor. Van iedere patiënt wordt de tumor genetisch onderzocht, lettertje voor lettertje. Vervolgens wordt er een persoonlijk vaccin gemaakt voor maximaal 34 afwijkende eiwitjes die specifiek op die tumor zaten en waaraan het afweersysteem zo’n tumor zou kunnen herkennen.
Slim
Door dat in te spuiten, wordt het immuunsysteem getraind op die eiwitjes. Maar wat is nou het probleem? Tumorcellen zijn heel erg slim. Die maken gebruik van iets wat van nature in je lichaam aanwezig is en je afweersysteem kan remmen.
Gezonde cellen gebruiken dat wanneer je afweersysteem actief is en zeggen: “Ho, ho, ho, val mij even niet aan.” Dat is precies wat tumorcellen ook kunnen overnemen, zodat zij eveneens tegen het afweersysteem kunnen zeggen: “Ho, ho, ho, val mij niet aan.” Maar die moeten dus juist wel aangevallen worden.
Om dat afweersysteem weer actief te maken, hebben we al een medicijn. Dat heet pembrolizumab. Vreselijke naam. Als je tegelijkertijd het persoonlijke vaccin inspuit dat het afweersysteem vertelt welke cellen het moet hebben, blijkt dat extra winst te geven.
Dit waren dus geen patiënten met onbehandelde uitgezaaide kanker die een injectie kregen, waarna alle tumoren verdwenen. De tumor was al operatief verwijderd en deze behandeling moest achtergebleven microscopische tumorcelletjes opruimen.
Werkt het echt veel beter?
Alleen weten we nog niet hoeveel beter dit werkt. Moderna en Merck hebben de precieze cijfers nog niet gepubliceerd. Ze hebben alleen gezegd dat het verschil statistisch significant was.
Voordat mensen denken: wow, er is nu een vaccin dat kanker geneest, moeten we dus echt nog even afwachten. Het idee erachter is wel heel erg interessant. Maar hoe duur, effectief en veilig de behandeling is, moet nog uitgebreid worden onderzocht.
