Uit 25 jaar aan tellingen op Vancouvereiland blijkt dat roodkopgieren steeds langer wachten voordat ze beginnen aan hun najaarstrek.
Ze winnen misschien geen schoonheidswedstrijd, maar roodkopgieren zijn opvallend slimme vliegers. De grote aaseters gebruiken warme opstijgende lucht om met weinig energie lange afstanden af te leggen. Nieuw onderzoek laat nu zien dat roodkopgieren in het westen van Noord-Amerika hun najaarstrek niet alleen later beginnen, maar ook in aantal toenemen. De studie verscheen in het vakblad Journal of Raptor Research.
Wachten tot het tijd is
Voor het onderzoek analyseerde een team de tellingen die ze hadden gedaan vanaf het Rocky Point Bird Observatory, gelegen op de zuidpunt van Vancouvereiland in Canada. Daar verzamelen roodkopgieren zich in de herfst voordat ze de Straat van Juan de Fuca oversteken. Die zeestraat is ongeveer 18 kilometer breed. Voor vogels die vooral zweven op warme lucht is zo’n lang stuk open water een flinke hindernis, omdat boven water veel minder warme opstijgende lucht ontstaat.
De vogels wachten daarom vaak tot de omstandigheden goed genoeg zijn. Tijdens het wachten slijten ze de tijd door in grote groepen omhoog te zweven in een bel van warme lucht. Zulke groepen worden in het Engels “kettles” genoemd. Die naam slaat op de ketelvormige landschapsstructuren die nodig zijn voor het ontstaan van die bellen hete lucht. Voor onderzoekers zijn die groepen handig: ze maken zichtbaar hoeveel vogels zich op een plek verzamelen en wanneer dat gebeurt.
Later van start
Het team keek naar de dagelijkse schattingen die ze hadden gedaan van het aantal roodkopgieren tussen 1999 en 2023. In totaal ging het om 24 observatiejaren; in 2007 kregen ze geen toegang tot het militaire terrein waar het vogelstation op ligt. De onderzoekers noteerden per jaar wanneer de trek begon, wanneer de piek plaatsvond en wanneer de trek weer afnam.
Daaruit kwam een duidelijk patroon naar voren: de piek van de najaarstrek lag elke tien jaar ongeveer 1,6 dag later. De start van de trek verschoof nog iets sterker: met ongeveer 2 dagen per tien jaar. Over de hele onderzoeksperiode betekent dat een verschuiving van ongeveer vier dagen.
Leestip: Gedrag van vogels kan gebruikt worden als weersvoorspelling
Uit het onderzoek blijkt echter ook dat het aantal roodkopgieren aan het toenemen is. Zo blijkt uit het onderzoek dat de groepen ongeveer 2,8 keer zo groot zijn geworden over een periode van 25 jaar. Ook het aantal roodkopgieren dat standaard voorkomt in het gebied lijkt toe te nemen.
Onderzoeker Daniel Dönnecke zegt: “We hadden al voorspeld dat het tellen van deze groepen nuttige informatie zou opleveren over de precieze timing van de trek en de aantallen van de soort. Echter waren we heel verrast hoe duidelijk het gevonden patroon was.”
Milde herfst
De onderzoekers denken dat de klimaatverandering mogelijk iets te maken heeft met de geobserveerde veranderingen. Als de herfst langer mild blijft kunnen roodkopgieren daardoor misschien langer in hun broedgebied blijven. Ook kunnen de veranderende weersomstandigheden invloed hebben op hoeveel warme lucht ontstaat nabij het eiland en hoe hard de wind waait, en daarmee dus op het moment waarop de vogels veilig kunnen vertrekken.
De resultaten sluiten aan bij eerdere bevindingen die ook al uitwezen dat roodkopgieren in andere delen van Noord-Amerika toenemen. Die gegevens kwamen onder meer uit burgerwetenschapsprojecten. Voor de westelijke populaties was echter nog geen recente informatie beschikbaar.
De studie is ook belangrijk omdat ze een telmethode laat zien die ook bij andere soorten nuttig kan zijn. Veel roofvogels vermijden grote wateroppervlakken en bergen. Daardoor hopen ze zich op bij specifieke punten in het landschap. Wie op die plekken telt kan daardoor mogelijk eerder veranderingen in trekgedrag opmerken.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Ook de vale gierzwaluw leeft maandenlang in de lucht en ‘Opmerkelijke’ en ‘zeldzame’ fossielen onthullen hoe pterosauriërs zich door de lucht bewogen (en dat is anders dan gedacht) . Of lees dit artikel: Gier blijkt ongeschikt als politie-agent .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
