Vogels zijn misschien wel de best bestudeerde dierengroep en toch hebben onderzoekers op een klein eilandje in de Golf van Guinee nog een nieuwe soort weten te ontdekken.

Het betreft een uiltje dat de naam Otus bikegila heeft gekregen. Wetenschappers ontdekten de nieuwe soort in het regenwoud van Principe, een eiland dat op enige afstand voor de kust van Equatoriaal-Guinea ligt. Principe meet slechts 139 vierkante kilometer, maar herbergt verschillende soorten die alleen op dit eilandje te vinden zijn en O. bikegila is er daar één van.

Uniek geluid
O. bikegila is een klein uiltje dat tamelijk unieke kreten slaakt. Het waren dan ook die kreetjes die wetenschappers deden vermoeden dat het om een ons nog onbekende soort ging die zich in ieder geval qua stemgeluid duidelijk onderscheidt van de soorten die wel reeds zijn beschreven. “Otus bikegila‘s unieke geluid is een korte ‘tuu’ die heel snel herhaald wordt; ongeveer één keer per seconde, een beetje vergelijkbaar met het geluid van insecten,” vertelt onderzoeker Martim Melo. “Het geluid klinkt ook vaak in duetten, die starten zodra de nacht begint.”

Otus bikegila in volle glorie. Afbeelding: Philippe Verbelen.

Nieuwe soort
Vervolgonderzoek – waarbij tevens naar de kleur en patroon van het verenkleed, de morfologie en het DNA van de uil werd gekeken – bevestigde vervolgens dat de uil echt heel anders is dan alle uilen die we reeds kennen en dus een eigen soortnaam verdient. Dat werd Otus bikegila, zo is in het blad ZooKeys te lezen.

Verspreiding
Zodra duidelijk was dat de uil tot een nieuwe soort behoorde, speurden de onderzoekers vervolgens het hele eiland af. Doel was om te achterhalen in welke gebieden O. bikegila leefde en hoeveel exemplaren er ongeveer op Principe te vinden waren. Het onderzoek wees uit dat de uil alleen te vinden is in ongerepte bossen, op een nog onbewoond deel van het eiland. Het gebied dat door de uil bewoond wordt, meet slechts ongeveer 15 vierkante kilometer. In dit kleine gebied zouden zo’n 1000 tot 1500 van deze uilen te vinden zijn.

O. bikegila komt voor in twee kleurstellingen: roodachtig (links) en grijsbruin (rechts). De uil links is afgebeeld zoals de uilen normaliter in de boom zitten. De uil rechts is in gestreste toestand afgebeeld; de uil zet de veren rond de oren dan overeind. Afbeelding: Marco Correia.

Ernstig bedreigd
Hoewel dat aantal behoorlijk groot is, zijn er toch grote zorgen over O. bikegila. Alle individuen leven namelijk in één gebied, dat bovendien heel klein is. Dat maakt de soort kwetsbaar; als er iets gebeurt in of met dit gebied, kan deze flinke verliezen lijden. Dat het gebied niet zo ongerept blijft als het nu is, lijkt vast te staan. Zo moet er in de nabije toekomst in de omgeving van het bos een waterkrachtcentrale verrijzen die dit bos waarschijnlijk in ieder geval deels zal aantasten. Met dat alles in gedachten stellen de onderzoekers dat de uil het stempel ‘ernstig bedreigd’ verdient.

Dat er anno 2022 nog nieuwe vogelsoorten ontdekt worden, mag best bijzonder genoemd worden. “Vogels zijn waarschijnlijk de best bestudeerde diergroep,” zo stellen de onderzoekers. Dat er ondanks al dat onderzoek nog altijd nieuwe soorten op ontdekking wachten, moedigt wetenschappers dan ook aan om te blijven zoeken. En daar is – ook als we kijken naar de status van een pas ontdekte soort als O. bikegila – toch wel wat haast bij. “In deze tijd van door mensen ingegeven extincties zou er wereldwijd een enorme inspanning moeten worden geleverd om te beschrijven wat er spoedig mogelijk al niet meer is.”