Onderzoekers hebben een nieuw apparaat ontwikkeld dat, met behulp van licht, razendsnel symptomen van IBD op kan sporen.
Een snelle test die in ontlasting tekenen van inflammatory bowel disease (IBD) kan vinden kan daardoor de diagnose en controle van deze darmziekte in de toekomst verbeteren. Onderzoekers ontwikkelden een optische sensor die gaat oplichten als hij een stof meet die sterk samenhangt met de aanwezigheid van IBD. De studie is gepubliceerd in Nature Biomedical Engineering.
Belastend onderzoek
IBD is een verzamelnaam voor chronische darmziekten waarbij het afweersysteem het eigen spijsverteringskanaal aanvalt. Daardoor ontstaan langdurige ontstekingen in de darm. Artsen stellen de diagnose en volgen de ziekte vaak met een colonoscopie: een kijkonderzoek waarbij een dunne camera in de darm wordt gebracht. Zo’n onderzoek is nuttig, maar ook duur en niet prettig voor patiënten.
Daarom wordt vaak in plaats van een colonoscopie alleen de ontlasting onderzocht. De meest gebruikte test meet calprotectine, een eiwit dat vaker voorkomt als er een ontsteking is. Het probleem: calprotectine komt bij heel veel verschillende soorten ontstekingen naar boven. Een hoge waarde zegt daardoor wel dat er ergens ontsteking is, maar niet altijd wat de oorzaak precies is. Bij een positieve uitslag is daarom vaak alsnog extra onderzoek nodig om zeker te weten dat het om IBD gaat en hoe actief de ziekte is.
Specifiekere signaalstof
Onderzoekers van de Universiteit van Edinburgh zochten daarom naar een signaalstof die specifieker is voor een ontsteking in de darm. Ze bekeken darmweefsel van IBD-patiënten en zagen dat een bepaald enzym, granzyme A (GzmA), veel hoger aanwezig was in ontstoken darmweefsel dan in gezond weefsel. In dit geval werkt GzmA als een onderdeel van de afweerreactie.
GzmA wordt namelijk vrijgegeven door T-cellen, een type witte bloedcel. Normaal helpen T-cellen het lichaam door infecties en afwijkende cellen op te sporen. Bij IBD gaat dat mis. T-cellen zien de darm als een bedreiging en worden te actief. Dat kan leiden tot schade aan het weefsel en extra ontstekingen. Het idee van de onderzoekers: als je de activiteit van GzmA kunt meten krijg je mogelijk een directer beeld van wat er in de darm gebeurt.
Daarvoor ontwikkelde het team een optische meetmethode die werkt als een soort ‘detectorlampje’ in een test: als het apparaat GzmA-activiteit detecteert in een ontlastingsmonster, geeft het een lichtsignaal. Hoe sterker het signaal, hoe meer GzmA aanwezig is. En dus: hoe waarschijnlijker het is dat de patiënt IBD heeft.
Als aanvulling op de huidige zorg
De onderzoekers testten het apparaat op 150 ontlastingsmonsters van zowel IBD-patiënten als gezonde mensen. Daarna keken ze hoe goed de methode IBD kon onderscheiden. De belangrijkste uitkomst: de combinatie van de nieuwe GzmA-test met de al bestaande calprotectine-meting was succesvoller in het herkennen van IBD dan alleen het meten van GzmA of calprotectine. Met andere woorden: het apparaat blijkt vooral goed te werken als het wordt gebruikt als een aanvulling op de al bestaande zorg.
Als deze aanpak verder wordt gevalideerd tijdens vervolgonderzoeken kan dat grote gevolgen hebben voor de zorg. Een betere ontlastingstest kan helpen om sneller duidelijkheid te krijgen en om sommige belastende onderzoeken beter te plannen of mogelijk zelfs compleet te vermijden.
Leestip: Bij de start van IBD slaat de darmflora opvallend snel om
Ook bij het volgen van de ziekte kan een snelle test handig zijn. Artsen willen vaak weten of een behandeling echt werkt en of de ontsteking afneemt. Een methode die snel en gevoelig veranderingen oppikt kan daarom de weg vrijmaken voor meer persoonlijke behandeling, waarbij therapie beter en sneller wordt afgestemd op wat er bij een patiënt in de darm gebeurt.
Studieleider professor Marc Vendrell zegt: “De snelheid en gevoeligheid van onze optische tool kan toekomstig onderzoek naar de rol van het afweersysteem bij IBD versnellen en ook het traject naar een diagnose verbeteren. In de toekomst kunnen deze optische tools ook helpen om behandelingen beter op maat te maken voor IBD-patiënten.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Romeinse soldaten in Brittannië kampten waarschijnlijk massaal met darmparasieten en Darmbacteriën kunnen mogelijk MS versnellen door je immuunsysteem voor de gek te houden . Of lees dit artikel: Darmbacteriën kunnen een stof produceren die type 2-diabetes verlicht .
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
