Wetenschappers hebben een geheel nieuwe sponzenorde ontdekt, Vilesida, die vetachtige sterolen produceert die overeenkomen met de oudst bekende biomarkers van dierenleven. De vondst ondersteunt de theorie dat sponzen en dus dieren tot 100 miljoen jaar eerder ontstonden dan gedacht, en opent mogelijkheden om de sterolen van deze sponzen te benutten voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen.
Wetenschappers van de Universiteit van Uppsala hebben een nieuwe sponzenorde ontdekt, genaamd Vilesida. De cellen van de spons produceren bepaalde vetten die overeenkomen met de oudst bekende fossiele lipiden, zogenaamde biomarkers, die wijzen op vroeg leven op aarde.
Het gaat om sterolen, vetachtige moleculen die van nature voorkomen in planten, dieren en schimmels. Het bekendste voorbeeld is cholesterol bij dieren, een belangrijke bouwsteen van celmembranen. Vilesida produceert een bijzonder type sterol, 24-isopropylcholesterolen (24-ipc-sterolen), dat tot nu toe alleen in deze sponsorde in grote hoeveelheden is gevonden.
“De ontdekking van deze nieuwe orde van sponzen betekent een belangrijke stap voorwaarts in ons begrip van de classificatie, evolutie en mariene biodiversiteit van sponzen – en van de vroege geschiedenis van het leven op aarde,” zegt Julio Díaz, hoofdauteur van het sponsonderzoek.
Allereerste dierenleven op aarde
De sterolen die Vilesida produceert zijn dezelfde als de organische moleculen die duiden op het allereerste dierenleven op aarde. “Die moleculen zijn in grote hoeveelheden aangetroffen in gesteenten die ouder zijn dan 600 miljoen jaar,” zegt Paco Cárdenas, die het onderzoek leidde. “Onze bevindingen ondersteunen dus de hypothese van de sponsbiomarker, die stelt dat sponzen – en dus dieren – ongeveer 100 miljoen jaar eerder zijn ontstaan dan eerder werd gedacht”, vervolgt Cárdenas.
Nieuwe diersoorten worden regelmatig ontdekt, maar een geheel nieuwe orde of familie is zeldzaam. Vilesida blijkt wereldwijd voor te komen, van het Caribisch gebied tot de Stille Oceaan, en van de Middellandse Zee tot de Atlantische Oceaan. Wetenschappers onderzochten zowel de chemische samenstelling van de sterolen als het DNA van de sponzen om deze orde duidelijk te onderscheiden van andere sponzen.
Interessant voor medici
De ontdekking is niet alleen interessant voor evolutionair biologen, maar ook voor de medische wetenschap. Cárdenas legt uit: “Eerdere studies door andere onderzoeksteams tonen aan dat sterolen zeer interessant zijn als basis voor de ontwikkeling van nieuwe antimicrobiële, antikankerverwekkende en antivirale geneesmiddelen. Nu de sponzen een naam hebben gekregen en we weten waar ze zich bevinden, kan onze ontdekking chemici en apothekers helpen om deze waardevolle stoffen gemakkelijker te vinden.”
