Een kleine spin uit het Himalayagebergte blijkt een bekend trucje te gebruiken: op de rug lijkt een lachend gezichtje te staan.
Het rugpatroon van de Hawaïaanse ‘happy-face spider’ leek lange tijd uniek te zijn. Echter hebben onderzoekers nu in Uttarakhand, in het noorden van India, een nieuwe soort ontdekt die opvallend veel op deze spin lijkt. De soort kreeg de naam Theridion himalayana, oftewel de ‘Himalayan Happy-Face Spider’. Het onderzoek is te vinden in Evolutionary Systematics.
Toevallig ontdekt
De ontdekking gebeurde niet tijdens een grote zoektocht naar bijzondere spinnen. Het onderzoeksteam was eigenlijk bezig met een onderzoek naar mieren. Ondanks dat stuurde medeonderzoeker Ashirwad Tripathy ook spinnen door naar Devi Priyadarshini, onderzoeker bij het Regional Museum of Natural History. Toen zij een foto zag van een spin op de onderkant van een blad viel het kwartje meteen.
Leestip: Vroege voorouder van spinnen had al opvallend moderne monddelen
“De ontdekking was geheel toevallig, want ons onderzoek ging oorspronkelijk over mieren”, zegt Priyadarshini. “Maar toen hij een foto deelde van deze spin verstijfde ik meteen. Ik had de Hawaïaanse spin tijdens mijn master gezien en wist meteen dat we iets heel bijzonders hadden gevonden.”
Bergbossen
De spin werd aangetroffen in bergbossen op meer dan 2000 meter hoogte. De onderzoekers verzamelden dieren op drie plekken in Uttarakhand: Makku, Tala en Mandal. Daarna bekeken ze de spinnen onder de microscoop, onderzochten ze hun lichaamsbouw en vergeleken ze hun DNA met dat van andere soorten.
Uit dat werk bleek dat het niet gaat om een verdwaalde variant van de Hawaïaanse happy-face spider. Volgens de studie verschilt het DNA ongeveer 8,5 procent met dat van de Hawaïaanse soort. Dat wijst erop dat de spin in Azië los van haar beroemde familielid is ontstaan en toebehoort aan een andere evolutionaire tak van de stamboom.
Wat vooral opvalt is de enorme variatie in kleur: in totaal beschreven de onderzoekers 32 verschillende varianten. Sommige spinnen hebben rode, zwarte en witte vlekken die samen sterk aan een lachend gezicht doen denken. Anderen hebben een minder duidelijk patroon. Bij de vrouwtjes kwamen de opvallende ‘smileys’ vaker voor, terwijl mannetjes juist vaker een minder opvallend achterlijf hadden.
Evolutionair raadsel
Het is nog niet duidelijk waarom de spinnen zulke patronen hebben. “De reden achter deze enorme kleurvariatie is complex en waarschijnlijk heel uniek”, zegt Priyadarshini. “We denken dat deze patronen helpen om beter te overleven in het wild. Echter moeten we de precieze rol van de patronen nog uitzoeken. Het laat in ieder geval zien dat er sprake is van een groter raadsel.”
Dat raadsel is interessant, omdat de Himalaya-spin en de Hawaïaanse happy-face spider zo ver van elkaar leven. Ondanks dat lijken ze toch sterk op elkaar. Dat kan een voorbeeld zijn van convergente evolutie. Daarbij ontwikkelen soorten die niet nauw verwant zijn toch dezelfde soort eigenschappen. Dat gebeurt vaak wanneer dieren in vergelijkbare omstandigheden leven of met vergelijkbare problemen te maken hebben.
Siergembers
De leefomgeving van de nieuwe spin geeft wat dat betreft een belangrijke aanwijzing. De dieren zitten vooral aan de onderkant van brede bladeren. Daar maken ze een eenvoudig web met dunne draden. De onderzoekers vonden ze onder meer op planten als Daphniphyllum himalense en op verschillende siergembersoorten. Opvallend genoeg wordt de Hawaïaanse happy-face spider ook vaak op siergembers gevonden.
Priyadarshini vraagt zich af waarom deze spinnensoorten precies voor siergembers hebben gekozen. Volgens haar kan een vervolgonderzoek laten zien of de plantensoorten iets te maken hebben met de verspreiding of leefwijze van deze spinnen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bang voor spinnen? Een wereld zonder hen, dat is pas écht angstaanjagend en Spinnen ‘versieren’ hun web. En wetenschappers weten eindelijk waarom . Of lees dit artikel: Dit is waar spinnen écht vandaan komen, zo blijkt uit nieuw onderzoek .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
