Glioblastoom is een van de agressiefste vormen van kanker die we kennen. Zelfs na een operatie waarbij de zichtbare tumor in de hersenen wordt verwijderd, keert de ziekte vaak terug. Dit komt door losse tumorcellen die achterblijven in het omliggende hersenweefsel. Die cellen groeien later opnieuw uit tot een tumor.
Onderzoekers van het Catalaanse Institute of Nanoscience and Nanotechnology hebben nu een mogelijke manier gevonden om juist die achtergebleven cellen aan te pakken. Niet met extra bestraling of zware medicijnen, maar met een dun soort bioadhesief membraan. Deze zogeheten patch vond zijn inspiratie bij een onverwachte bron: de mossel.
Waarom glioblastoom moeilijk te behandelen is
Bij glioblastoom groeien tumorcellen niet netjes bij elkaar. Ze verspreiden zich tussen gezonde hersencellen, waardoor het onmogelijk is om ze allemaal weg te snijden zonder schade aan te richten. Ook nabehandelingen bereiken niet altijd elke cel in het operatiegebied.
Juist daarom is de plek waar de tumor is weggehaald zo cruciaal. Daar bevinden zich vaak de cellen die later zorgen voor nieuwe tumorgroei. Deze nieuwe methode zorgt ervoor dat alleen de schadelijke cellen worden aangepakt. Belangrijke cellen die zich in de buurt van de tumorgroei bevinden worden juist met rust gelaten. Dit biedt nieuwe mogelijkheden voor de doelgerichte behandeling van deze zeer agressieve vorm van kanker.
Een idee uit de natuur
Mosselen staan bekend om hun vermogen zich stevig vast te hechten aan natte oppervlakken, zelfs in wilde zeeën. Dat doen ze met behulp van specifieke chemische structuren die goed werken in vochtige omstandigheden.
De onderzoekers gebruikten dat principe om een dun, bioadhesief membraan te maken dat zich goed hecht aan vochtig hersenweefsel. Het membraan wordt tijdens de operatie op de operatiewond gelegd en blijft daar zitten, zonder extra lijm of hechtingen.
Wat gebeurt er dan?
Het membraan bevat chemische verbindingen, die er in deze toepassing voor zorgen dat ze niet alleen hechten aan het oppervlak, maar ook een biologisch effect hebben.
In laboratorium- en weefselmodellen bleek dat het materiaal rond achtergebleven glioblastoomcellen zorgt voor een sterke toename van zogenoemde oxidatieve stress. Die stress verstoort essentiële processen in de tumorcellen, waardoor ze hun vermogen verliezen om te overleven. Gezonde hersencellen reageerden veel minder sterk op dit effect.
Wat betekent dit nu?
Het onderzoek bevindt zich nog in een vroeg stadium en is uitgevoerd in preklinische modellen. Dat betekent dat nog niet bekend is of en hoe deze aanpak bij patiënten zal werken. Klinische toepassingen zijn dus nog toekomstmuziek.
Toch laat het onderzoek zien dat er nieuwe manieren zijn om het moment direct na een operatie beter te benutten. Door juist daar in te grijpen, op de plek waar het risico het grootst is, hopen onderzoekers de kans op terugkeer van glioblastoom in de toekomst te verkleinen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze ‘verraderlijke’ hersencellen helpen hersenkanker groeien (maar er is mogelijk een medicijn) en Mossel helpt ons aan lijm voor in onze bloedvaten.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
