In de Perzische Golf leven grote groepen doejongs die zeegras grazen. Uit een nieuw onderzoek blijkt dat dit al heel lang het geval is.
Een nieuw onderzoek in Qatar laat zien dat doejongs al meer dan 20 miljoen jaar geleden rondzwommen in de Perzische Golf. Tijdens het onderzoek heeft het team zelfs een nieuwe doejongsoort ontdekt: Salwasiren qatarensis. Het onderzoek is gepubliceerd in het blad PeerJ.
Al Maszhabiya
Doejongs lijken op zeekoeien, maar hebben een net iets andere staart. De staart van een zeekoe is wat ronder terwijl de staart van een doejong wat ‘puntiger’ oogt, zoals de staart van een dolfijn. Terwijl ze eten trekken ze met hun snuit sporen in de zeebodem. Daarbij wroeten ze het zand om en komen voedingsstoffen vrij voor andere dieren en planten. Zo onderhouden ze de zeebodem.
De grootste doejongpopulatie ter wereld komt voor in de Perzische Golf. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat dit al heel lang zo is. In het zuidwesten van Qatar onderzochten wetenschappers van het Smithsonian Institution en Qatar Museums een vindplaats die Al Maszhabiya heet.
Daar vonden ze een uitzonderlijk rijke laag met botten van uitgestorven doejongs. Deze laag stamt uit het Vroeg-Mioceen, zo’n 21 miljoen jaar geleden. In een gebied kleiner dan één vierkante kilometer vonden ze op meer dan 170 plekken resten van doejongs.
Nieuwe soort ontdekt
Tussen al die fossielen zat ook een doejongsoort die nog niet bekend was. De onderzoekers gaven het dier de naam Salwasiren qatarensis. Salwasiren verwijst naar een nabijgelegen deel van de Golf waar vandaag nog steeds doejongs leven. De soortnaam qatarensis verwijst naar het land waar de fossielen zijn gevonden.
Deze oeroude soort was een mini-versie van de moderne doejong. Het dier woog naar schatting zo’n 250 kilo. Dat is ongeveer net zoveel als een volwassen panda, maar veel lichter dan de grootste doejongs van nu kunnen zijn. Moderne doejongs kunnen tot acht keer zwaarder zijn.
Ook het skelet zag er net wat anders uit. S. qatarensis bleek nog over kleine ‘restbotten’ te beschikken. Die restbotten deden waarschijnlijk ooit dienst als achterpoot. Daarnaast had S. qatarensis een rechtere snuit en kleinere slagtanden dan de huidige doejongs.
Veel verschillende soorten
Hoofdonderzoeker Nicholas Pyenson is als paleontoloog werkzaam bij het Smithsonian Institution. Hij legt uit: “Dit deel van de wereld is al 21 miljoen jaar lang het leefgebied van doejongs. De rol die de doejongs hier spelen heeft altijd al bestaan, alleen de specifieke doejongsoort is door de loop van de tijd veranderd.”
Al Maszhabiya staat trouwens al lang op de radar van paleontologen. In de jaren zeventig zagen geologen al dat er heel veel botten in het gebied aanwezig waren. Ze dachten toen dat het om resten van reptielen ging. Pas later werd duidelijk dat het om de fossielen van zeekoeien en doejongs ging.
In 2023 kreeg het team van Pyenson toestemming om het gebied systematisch te onderzoeken. Ze legden de gevonden botten nauwkeurig vast, namen monsters van de omringende rotsen en verzamelden schedels, ribben, wervels en heupen.
Hieruit bleek dat het gebied lang geleden een ondiepe zee was. Ook vonden ze in de rotsen nog fossielen van andere soorten. Zo vonden ze niet alleen fossielen van zeekoeien en doejongs, maar ook van haaien, barracuda’s, oude dolfijnsoorten en zeeschildpadden.
Klimaatbestendig zeegras
Het onderzoek is daarmee belangrijk voor de toekomst. Zeegras fossiliseert bijna nooit, daarvoor is het te zacht. De vele gevonden fossielen van zeekoeien en doejongs vormen een sterke aanwijzing dat zeegras er al die tijd wel is geweest. “Als we leren hoe zeegras in het verleden klimaatstress of grote veranderingen in zeespiegel en zoutgehalte heeft overleefd kunnen we die kennis gebruiken om betere doelen te stellen voor de toekomst van de Perzische Golf,” zegt archeoloog Ferhan Sakal.
Die toekomst staat onder druk. Tegenwoordig hebben doejongs in dit gebied te maken met warmer en zouter water. Daarnaast is er veel watervervuiling en raken ze soms verstrikt in de netten van vissers. Ook het aanwezige zeegras lijdt onder klimaatverandering. Daarom werkt het team aan het regelen van meer bescherming voor het gebied. Het uiteindelijke plan is om Al Maszhabiya op de UNESCO-Werelderfgoedlijst te krijgen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Heb je een slechte dag? Denk dan eens aan deze onfortuinlijke prehistorische zeekoe die zowel door een krokodil als een haai werd aangevallen en Gevonden fossielen op de Noordpool blijken familielid van de neushoorn . Of lees dit artikel: Wetenschappers bepalen ouderdom van fossiele gesteenten via de eierschalen van dino’s .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
