Een adembenemende nieuwe foto van de Rosettenevel, vastgelegd door de Dark Energy Camera, toont een kosmische roos op 5.000 lichtjaar afstand met een verbluffend detailniveau.
De ruimte herbergt vele wonderen, maar weinig zijn zo poëtisch als de Rosettenevel. Deze immense wolk van gas en stof, gelegen in het sterrenbeeld Eenhoorn (Mon), doet met zijn symmetrische vorm inderdaad denken aan een bloeiende roos. Een nieuwe opname, gemaakt met de Dark Energy Camera (DECam) van het Amerikaanse astronomie observatiecentrum NOIRLab, legt de nevel nu in het meest gedetailleerde beeld ooit vast. De foto toont de nevel in een kleurenpracht die varieert van dieprood en goud tot felpaars en blauw.
Het hart van de kosmische roos
Centraal in deze hemelse bloem bevindt zich de jonge open sterrenhoop NGC 2244. Deze sterren, nog geen paar miljoen jaar oud, zijn de architecten van de nevel. Hun intense ultraviolette straling en krachtige sterrenwinden hebben letterlijk een gat geblazen in het hart van de Rosettenevel. De lege, donkere holte die je in het midden van de foto ziet, is het directe gevolg van hun destructieve maar ook scheppende kracht. Het zijn deze massieve sterren die het omringende gas doen oplichten in een caleidoscoop van kleuren.
Waar kleuren vandaan komen
De kleuren in de nevel zijn niet willekeurig; ze vertellen het verhaal van de fysica die er plaatsvindt. De uitgestrekte rode en roze wolken worden gedomineerd door waterstofgas dat opwarmt en oplicht, een fenomeen dat H-alfa-emissie wordt genoemd. Naarmate je dichter bij de centrale sterren komt, wordt de straling echter heviger. Daar wordt het gas zo heet dat zwaardere elementen zoals zuurstof gaan gloeien, wat resulteert in de gouden en gele tinten. Helemaal in het hart van de nevel, rond de heetste sterren, verschijnt felblauw licht dat afkomstig is van geïoniseerd silicium.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Donkere structuren en de ‘moersleutel’
Naast het lichtende gas herbergt de Rosettenevel ook verborgen structuren. Rond de centrale holte zijn donkere, stoffige pilaren te zien die ‘olifantenslurven’ worden genoemd. Eén opvallende structuur, de ‘Wrench Trunk’ (moersleutel-snuit), heeft een ongebruikelijke spiraalvorm die het magnetische veld van de nevel lijkt te volgen. Verspreid door de nevel bevinden zich ook honderden kleine, donkere bolletjes stof, ‘globulettes’ genoemd. Deze zijn niet groter dan een paar keer de massa van Jupiter en zouden mogelijk bruine dwergen of zelfs planeten kunnen herbergen.
Leestip: Ring van vuur en oude sterren: DECam legt bijzonder sterrenstelsel bloot of Schitterend: Dark Energy Camera onthult duizenden fonkelende sterrenstelsels in de Antlia Cluster of Dark Energy Camera spot spookachtige hand in de ruimte
Een blik in het infrarood
Waar de nieuwe DECam-foto de nevel in optisch licht toont, geeft een oudere opname van NASA’s Spitzer-ruimtetelescoop een compleet ander perspectief. Deze infraroodopname onthult de warmte van de stofwolken en laat zien hoe de intense straling van de hete sterren een hele ‘gevarenzone’ creëert. Jonge sterren die te dicht bij een massieve O-ster staan, lopen het risico dat hun planeetvormende schijven worden weggeblazen.
Waar de Spitzer-opname de nevel in het infrarood toont, laat onderstaande amateurfoto zien wat er met gangbare telescopen en filters zichtbaar is. De opname in een ‘Natural Palette’ combineert smalle spectrumfilters voor waterstof, zuurstof en zwavel, wat resulteert in een kleurenpalet dat dicht bij de visuele waarneming ligt.
De eindigheid van een kosmische roos
Ondanks zijn majestueuze schoonheid is de Rosettenevel niet eeuwig. Dezelfde massieve sterren die de nevel hebben gevormd en doen oplichten, zullen ook zijn ondergang betekenen. Over ongeveer tien miljoen jaar zal de krachtige straling van de sterrenhoop NGC 2244 het gas van de nevel volledig hebben uiteengedreven, waardoor alleen de sterren overblijven.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
