Voor wie na een weekje sneeuw denkt dat het allemaal wel meevalt met die klimaatverandering: 2025 was het op twee na warmste jaar ooit en het scheelde haast niks met 2023 en 2024. Met andere woorden: het is nog nooit zo warm geweest als in de afgelopen drie jaar.
Dat blijkt uit het jaarlijkse rapport van Copernicus, het aardobservatieprogramma van de Europese Unie, dat via satellieten en meetstations op de grond het klimaat monitort.
De afgelopen elf jaar waren allemaal de warmste ooit gemeten en de laatste drie jaar lag de gemiddelde temperatuur op aarde 1,5 graden boven pre-industrieel niveau. Het is voor het eerst dat dit drie jaar op rij gebeurt. De schatting is dat de temperatuur op de lange termijn nu 1,4 graden hoger is dan in de periode 1850-1900. De cruciale limiet uit het klimaatakkoord van Parijs wordt naar verwachting aan het eind van dit decennium bereikt, tien jaar eerder dan gedacht toen het akkoord werd ondertekend.
Carlo Buontempo, directeur van de Copernicus-klimaatveranderingsdienst, reageert in een persbericht op de toch wel schokkende cijfers: “Het feit dat de afgelopen elf jaar de warmste waren die ooit zijn gemeten, is een verder bewijs van de onmiskenbare trend naar een warmer klimaat. De wereld nadert snel de langetermijnlimiet voor de temperatuur die is vastgelegd in de overeenkomst van Parijs. We zullen deze grens onvermijdelijk overschrijden; de keuze die we nu hebben, is hoe we het beste kunnen omgaan met de onvermijdelijke overschrijding en de gevolgen daarvan voor samenlevingen en natuurlijke systemen.”
De uitzonderlijke warmte van de afgelopen drie jaar kwam niet alleen door de berg CO2 die we weer de lucht in hebben gejaagd. Bossen en andere natuurlijke bronnen van CO2-opslag namen minder koolstof op plus we hadden te maken met een El Niño, die het zeeoppervlak harder opwarmde dan normaal.
In de poolgebieden was het warmer dan ooit. Het regende temperatuurrecords op de noordpool en op Antarctica. In februari 2025 daalde de hoeveelheid zee-ijs op beide polen tot de laagste waarde sinds het begin van de satellietwaarnemingen aan het eind van de jaren 70.
Veel meer doden door hitte
Niet alleen de natuur, ook de mensen hebben het zwaar door de toenemende warmte. Hittestress, een gevoelstemperatuur van 32 graden of hoger, kwam op de helft van het landoppervlak vaker voor dan gemiddeld. Hittestress is volgens de WHO de belangrijkste oorzaak van weergerelateerde sterfte. Alleen al in Europa veroorzaakte de hitte in de zomer van 2025 meer dan 24.000 sterfgevallen. Het was de dodelijkste hittegolf ooit op ons continent. De warmte leidde ook tot meer bosbranden, waardoor luchtvervuiling toenam. De totale jaarlijkse uitstoot door bosbranden was in Europa de hoogste ooit. Sowieso was 2025 een jaar vol extreme weersomstandigheden: heftige bosbranden in Californië en Spanje en hittegolven en zware stormen in Europa, Azië en Noord-Amerika. Het maakt duidelijk dat we niet de goede kant op gaan met het klimaat en dat is onze eigen schuld.
“Atmosferische gegevens uit 2025 schetsen een duidelijk beeld: menselijke activiteit blijft de belangrijkste oorzaak van de uitzonderlijke temperaturen die we waarnemen. De broeikasgassen in de atmosfeer zijn de afgelopen tien jaar gestaag toegenomen. De atmosfeer stuurt ons een boodschap en we moeten luisteren”, besluit Laurence Rouil, directeur van Copernicus Atmosphere Monitoring Service bij het ECMWF.
In Nederland was het ook warm vorig jaar, maar relatief iets minder dan in de rest van de wereld. Volgens het KNMI was het het op zes na warmste jaar sinds het begin van de metingen in 1900. Zeven van de afgelopen tien jaar staan nu in de top 10 van warmste jaren ooit. 2025 was ook een droog jaar: er viel landelijk 613 millimeter neerslag, normaal is dat 795 millimeter.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook De oceanen braken in 2025 alle hitterecords en Klimaatverandering in bergen: sneeuw smelt sneller, albedo daalt en de effecten zijn wereldwijd voelbaar. Of lees dit artikel: Wereld stoot recordhoeveelheid CO2 uit in 2025: grens van 1,5 graden opwarming bijna bereikt.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
