Dat ene kind dat altijd alleen speelt, lijkt een beetje zielig. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Sommige kinderen spelen gewoon graag alleen en voelen zich prima. Voorwaarde is wel dat ze weten dat ze erbij horen en op een ander moment weer kunnen aansluiten bij hun klasgenoten.
Dat blijkt uit een onderzoek van de University of Georgia onder 473 leerlingen uit groep 6 en 7 van verschillende basisscholen in de Amerikaanse staat Georgia.
De kinderen beantwoordden vragen over hoe belangrijk zij het vinden om erbij te horen. Daarnaast vertelden ze hoe tevreden ze waren over hun vriendschappen en hun plek binnen de klas. Ook wezen ze klasgenoten aan die liever alleen spelen, terwijl ze verder goed met anderen overweg kunnen.
Erbij horen maakt het verschil
Kinderen die aangaven dat erbij horen voor hen belangrijk is, maar die toch regelmatig alleen spelen, bleken tevreden over hun relaties met leeftijdsgenoten. Zowel hun vriendschappen als hun positie binnen de groep beoordeelden ze positief. Dat lijkt samen te hangen met het feit dat ze af en toe een uitnodiging om mee te spelen accepteren, maar zich ook prettig voelen als ze soms voor zichzelf kiezen. Ze weten dat er later weer nieuwe kansen komen om aan te sluiten.
“Deze kinderen doen graag hun eigen ding en zijn liever alleen dan dat ze met leeftijdsgenoten spelen, maar tegelijkertijd kunnen ze goed met anderen overweg”, legt onderzoeker Rachael Pfanz uit. “Ze wijzen uitnodigingen niet altijd af zoals sommige anderen. Als ze worden uitgenodigd, doen ze soms mee en hebben ze contact met andere kinderen. Omdat erbij horen voor hen belangrijk is, nemen ze vaker deel aan sociale activiteiten, ook als ze daar misschien niet zoveel zin in hebben. Dat pakt goed voor hen uit.”
Afwijzen kan leiden tot isolatie
Heel anders was het beeld bij kinderen die aangaven dat erbij horen voor hen weinig betekenis heeft. Zij waren minder tevreden over hun vriendschappen en over hun plek binnen de klas. Een mogelijke verklaring is dat deze kinderen uitnodigingen om mee te spelen vaker afslaan. Daardoor worden ze steeds minder gevraagd, waardoor ze het gevoel krijgen te worden buitengesloten.
Ook kinderen die door klasgenoten als weinig sociaal werden gezien, waren vaker ontevreden over hun positie in de klas. Ze vonden het vervelend dat ze bijvoorbeeld alleen aan tafel zaten tijdens de lunch of niet als eerste werden gekozen voor leesgroepjes. Opvallend genoeg hadden deze kinderen vaak wel goede individuele vriendschappen. Toch blijft het leren omgaan met groepsdynamiek een belangrijke vaardigheid tijdens de basisschoolperiode.
“Rond groep 6 en 7 liggen vriendengroepen meer vast, hebben kinderen sterkere sociale vaardigheden ontwikkeld en meer ervaring opgedaan in het contact met elkaar”, zegt Pfanz. “Op dat moment herkennen ze beter wie regelmatig alleen speelt en wie echt geïsoleerd raakt.”
Niet dwingen, wel stimuleren
De resultaten laten zien dat alleen spelen niet automatisch een signaal is dat er iets misgaat. Kinderen die weten dat ze erbij horen, kunnen prima af en toe hun eigen plan trekken.
Dat betekent niet dat sociale contacten onbelangrijk zijn. “Er zijn dingen die we doen omdat we weten dat ze goed voor ons zijn,” zegt Michele Lease. “We sporten. We eten onze groenten. We weten dat het belangrijk is. Misschien hebben we er geen zin in, maar we doen het omdat het goed voor ons is. Met sociale interactie is het net zo. Uitnodigingen afslaan leidt, net als niet bewegen, tot minder goede uitkomsten.”
Voor ouders en leerkrachten ligt de uitdaging daarom in het vinden van de juiste balans. Een kind dat liever alleen speelt hoeft niet direct in een grote groep te worden gezet. Een kleine groep met kinderen die vergelijkbare interesses hebben, kan een toegankelijkere eerste stap zijn. Af en toe ingaan op een uitnodiging helpt bovendien om sociale contacten en vaardigheden op peil te houden.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
