Nét gered van een ramp: dit gebeurde er afgelopen week allemaal aan boord van het ISS

Een acuut lek zette het internationale ruimtestation op scherp, maar de bemanning herstelde niet alleen de rust, ze printten ook kraakbeen, kweekten stamcellen tegen kanker en maakten adembenemende foto’s van de Vesuvius en de Himalaya. Een week vol contrasten in de ruimte.

Het is een week van uitersten geweest voor de bewoners van het internationale ruimtestation ISS. Terwijl de bemanning begin juni nog in alle rust stamcelonderzoek deed en een ruimtewandeling voorbereidde, sloeg de sfeer afgelopen vrijdag plotseling om. Een serieus lek in een Russische module dwong de astronauten tot een spoedevacuatie naar hun ruimtevaartuigen. Inmiddels is het lek gedicht en is de rust weergekeerd, maar het incident onderstreept hoe kwetsbaar het baanbrekende wetenschappelijke werk in de ruimte is. Terugkijkend op de afgelopen dagen valt op hoeveel er is gebeurd, van het printen van menselijk weefsel tot adembenemende foto’s van de aarde.

Een acuut lek zet alles op scherp

Afgelopen vrijdag 5 juni werden de tien bemanningsleden van het ISS opgeschrikt door een serieus incident. Een extern koellek in het thermisch regelsysteem van de Russische Zvezda-module zorgde voor een snel verlies van koelvloeistof. NASA bevestigde dat de bemanning uit voorzorg kortstondig werd geëvacueerd naar de aangemeerde Sojoez- en Crew Dragon-capsules, een procedure die normaal gesproken alleen bij een catastrofale dreiging wordt gevolgd. Het was een gespannen moment, maar de directe noodprocedure verliep vlekkeloos. Waar eerdere media al over het nieuws berichtten, is nu duidelijk dat het lek niet van binnenuit kwam, maar gelokaliseerd was in een externe radiatorleiding. Russische vluchtleiders wisten de toevoer af te sluiten, waarna het verlies stopte. De situatie is stabiel en de bemanning heeft haar werkzaamheden volledig hervat. Er wordt nu onderzocht hoe het lek in de externe leiding precies is ontstaan.

De Zvezda-module, de achterste van het ISS, hier in beeld met een aangekoppelde Sojoez capsule, werd gelanceerd in juli 2000 en huisvest de primaire levensondersteunende systemen, slaapvertrekken en het thermisch regelsysteem van het Russiche segment van ISS. Het lek van 5 juni 2026 bevond zich in een externe radiatorleiding van deze module. Foto: NASA

Medisch wonderwerk: kraakbeen uit de 3D-printer

Nog geen 24 uur vóór de evacuatie werkte de bemanning ongestoord aan onderzoek dat rechtstreeks van belang is voor het leven op aarde. Op 4 juni stond de dag volledig in het teken van bioprinten. De astronauten gebruikten de geavanceerde 3D-bioprinter om menselijke stamcellen te printen die kunnen uitgroeien tot kraakbeen. Dit onderzoek is cruciaal, omdat beschadigd kraakbeen in gewrichten – zoals bij artrose – zichzelf nauwelijks herstelt. De gewichtloosheid in het ISS stelt wetenschappers in staat om complexe celstructuren laag voor laag op te bouwen zonder dat ze inzakken. In één adem met dit onderzoek werden die week ook experimenten uitgevoerd met bacteriën en metaallegeringen, en werden er weefselmonsters genomen om de bloedstolling in de ruimte beter te begrijpen. Het toont aan dat het ISS niet alleen een buitenpost is, maar een draaiend, hoogtechnologisch laboratorium.

ESA-astronaut Sophie Adenot toont nieuwe wetenschappelijke hardware voor botcelonderzoek. De hardware is ontworpen om menselijke botcellen te laten groeien op een speciaal behandeld rotan-houten frame, waarmee osteoporose wordt nagebootst in microzwaartekracht. Inzichten uit dit onderzoek kunnen leiden tot geavanceerde behandelingen voor osteoporose en verbeterde therapieën voor botherstel. Foto: ESA / Sophie Adenot

De strijd tegen kanker begint in gewichtloosheid

Naast het printen van kraakbeen, werd er op 1 en 3 juni intensief gewerkt aan stamcelonderzoek dat nieuwe inzichten moet opleveren voor de behandeling van kanker. In de microzwaartekracht van het station gedragen stamcellen zich fundamenteel anders dan op aarde, waardoor onderzoekers processen van celdeling en -differentiatie in ongekend detail kunnen volgen. De resultaten van deze experimenten kunnen op termijn leiden tot effectievere therapieën met minder bijwerkingen. Het werk werd afgewisseld met routinematige gezondheidschecks, zoals oogonderzoeken en fitnesstesten, die noodzakelijk zijn om de effecten van langdurige ruimtevluchten op het lichaam te monitoren.

NASA-astronaut Jessica Meir voedt stamcelmonsters in de Life Science Glovebox van de Japanse Kibo-laboratoriummodule. Het onderzoek helpt wetenschappers therapieën te ontwikkelen voor de behandeling van kanker en bloedaandoeningen. Foto: NASA / Chris Williams

Kosmonauten aan het werk en een nieuw record

Voor het station in de greep van het lek raakte, kende de week ook twee succesvolle Russische ruimtewandelingen. Op 27 mei stapten de kosmonauten de ruimte in voor het installeren van wetenschappelijke apparatuur aan de buitenzijde van het ISS. Een dag later, op 28 mei, was het tijd voor opruimwerkzaamheden en fysica-experimenten aan boord. Deze kosmonaut, die ook de ruimtewandeling uitvoerde, legde het evenement op een bijzondere manier vast.

De beelden tonen de kosmonauten Sergey Kud-Sverchkov en Sergei Mikaev in hun Orlan-ruimtepakken tijdens de ruimtewandeling van 27 mei 2026. Ze voltooiden hun belangrijkste doelstellingen: het verwijderen van een micro-organismenstudie van de buitenzijde van de Poisk-module, het ophalen van een cassette uit de Nauka-module met gegevens over de vorming van halfgeleidermaterialen in microzwaartekracht, en het installeren van een nieuw instrument op de Zvezda-servicemodule om uitbarstingen van zonnestraling door zonnevlammen te meten. Foto’s: Roscosmos, NASA/JSC, ESA/Sophie Adenot

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

De aarde als kunstwerk: van de Himalaya tot de Vesuvius

Tussen al het zware onderzoekswerk door, vinden de bemanningsleden tijd voor het maken van adembenemende aardobservaties. Onlangs richtten kosmonauten hun camera’s op de iconische Mount Everest en de opvallende ringvormige geologische formatie van het Kondyor-massief in het verre oosten van Rusland. De beelden tonen de buitenaardse schoonheid van onze eigen planeet en het majestueuze uitzicht vanuit het ISS…

Deze beelden tonen de hoogste berg ter wereld, de 8.848,86 meter hoge Mount Everest op de grens van China met Nepal, gezien vanuit de Cupola-module van het ISS. Foto’s: Roscosmos/Sergey-Kud Sverchkov

Deze opnamen tonen de opvallende, bijna perfect cirkelvormige geologische formatie van het Kondyor-massief, een intrusie van stollingsgesteente met een diameter van ongeveer 8 kilometer, gelegen in de regio Chabarovsk. De ringstructuur is door erosie van de omliggende sedimentlagen zichtbaar geworden en herbergt aanzienlijke platina-afzettingen. Foto’s: Roscosmos / Sergey Kud-Sverchkov

Ook ESA-astronaut Sophie Adenot legde recent een prachtig detail vast. Ze fotografeerde de Vesuvius, de welbekende vulkaan bij Napels, en schreef daarbij: “Het is altijd speciaal om over de iconische vulkanen van de aarde te vliegen. Deze keer was het de Vesuvius in Italië, met de stad Napels er vlak naast.”

De Vesuvius in Italië, gefotografeerd door ESA-astronaut Sophie Adenot. De foto toont de karakteristieke caldera van de Vesuvius, met de stedelijke gebieden van Napels zichtbaar in de omgeving. Foto: ESA / NASA – S. Adenot

Een draaiend laboratorium met veerkracht

De hectische week aan boord van het ISS laat zien hoe kwetsbaar en veerkrachtig het station tegelijkertijd is. Het acute lek in de Zvezda-module was een serieuze herinnering aan de gevaren van de ruimte, maar de professionele afhandeling en het snelle herstel onderstreepten de weerbaarheid van de internationale samenwerking. Nadat de luiken weer opengingen, hervatte de bemanning onverstoorbaar haar wetenschappelijke missie, van het printen van kraakbeen tot kankeronderzoek. En tussen de bedrijven door leverde hun unieke perspectief adembenemende portretten op van de Vesuvius en de Himalaya, die ons op aarde even doen stilstaan bij de schoonheid van onze eigen planeet.

Wil je meer achtergronden over dit nieuws volgen? Bekijk dan ook onze recente artikelen:
Nét gered van een ramp: dit gebeurde er afgelopen week allemaal aan boord van het ISS
China’s ruimtevaart in stroomversnelling: maanbasis, ruimtestation en commerciële raketten
Artemis II plonst veilig neer in Stille Oceaan
De nieuwe ruimtewedloop: waarom gaan we nu wéér naar de maan?
Earthset en eclips: Orion scheert langs verre maanzijde
Artemis II duikt straks langs de verre maanzijde
Lancering geslaagd: Artemis II begint reis om de Maan
– Omwenteling bij NASA: maanlanding op de schop
– Nieuwe vlucht in maanrace: China test capsule en raket
– Race tegen de klok: dit moet er gebeuren voor Artemis III
– Het lichaam als lab in de diepe ruimte met Artemis II
…of volg onze themapagina’s Artemis, Astronauten, De Nieuwe Ruimtewedloop, of Ruimtevaart om helemaal bij te zijn in deze interessante tijden!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

Bronmateriaal

"International Space Station" - NASA
"Mount Vesuvius, Italy" - ESA
Afbeelding bovenaan dit artikel: NASA/SpaceX/CSA

Fout gevonden?

Voor jou geselecteerd