Psychologisch onderzoek toont aan dat mensen vaker één persoon opofferen om vijf mensen te redden als ze een buitenlands accent horen.

Het is een bekend psychologisch dilemma: je staat op een brug en ziet hoe een trein afstevent op een groepje mensen. Op de brug bevindt zich een knop. Als je daarop drukt, zal de trein van spoor wisselenen en niet de groep mensen, maar slechts één persoon die op het andere spoor aan het werk is, overrijden. Wat doe je?

Je kunt dit dilemma op twee manieren bekijken. Je kunt zeggen: ik zet de knop om en dit heeft tot gevolg dat een mens wordt gedood, maar vijf anderen worden gered. Of je kunt zeggen: ik wil geen moord op mijn geweten hebben en doe niets.

Nieuw onderzoek heeft nu aangetoond dat een accent invloed heeft op de uitkomst van die vraag. Als mensen een moreel dilemma voorgelegd krijgen in hun eigen taal maar uitgesproken met een buitenlands accent, dan lijkt dit ervoor te zorgen dat ze rationelere beslissingen nemen.

Foreign Language Effect
In de studie bouwen taalwetenschappers voort op eerder onderzoek dat laat zien dat taal invloed heeft op het nemen van morele beslissingen. “Mensen nemen meer rationele beslissingen in hun tweede taal dan in hun moedertaal,” vertelt taalwetenschapper Susanne Brouwer. “We noemen dat ook wel het ‘Foreign Language effect’.

Studie
De onderzoekers wilden nu bestuderen of ook buitenlandse accenten tot een vergelijkbaar effect leiden. Om dit te achterhalen legden ze 435 Spanjaarden en Nederlanders twee morele dilemma’s voor. De deelnemers kregen de keuze om – net zoals in het voorbeeld genoemd aan het begin van dit artikel – één persoon op te offeren om vijf mensen te redden. De dilemma’s werden ofwel uitgesproken door een moedertaalspreker, of door een spreker met een buitenlands accent. Voor de Spanjaarden werd het dilemma uitgesproken met een Engels of Kameroens accent. Voor de Nederlanders in een Engels, Turks of Frans accent.

Hetzelfde effect
Het leidt tot een interessante conclusie. Want in de experimenten ontdekten de onderzoekers dat het accent hetzelfde resultaat opleverde als eerder de buitenlandse taal. Ze vonden dus eigenlijk een ‘Foreign Accent effect’.

Andere wending
Het betekent dat een moreel dilemma dus eigenlijk een andere wending neemt als mensen met een buitenlands accent het aan ons presenteren. En dat is best opvallend. “Het verschilt wel per accent,” licht Brouwer toe. “Maar over het algemeen zien we dat mensen rationeler reageren op de dilemma’s in hun moedertaal uitgesproken met een buitenlands accent dan op dezelfde dilemma’s uitgesproken zonder accent. Mensen offeren dus vaker één persoon op om vijf mensen te redden als ze een buitenlands accent horen. Een buitenlands accent is dus een andere talige context die het gedrag van mensen kan beïnvloeden.”

De onderzoekers zijn nog bezig met vervolgonderzoek, onder andere om de resultaten robuuster te maken en meer inzicht te krijgen in verklaringen voor het Foreign Accent effect. Want wat zit hier precies achter? Volgens Brouwer laat het onderzoek in elk geval zien dat we ons bewuster moeten zijn van het effect van buitenlandse talen en accenten op onze morele beslissingen.