De Rousseeuw Prize for Statistics, vaak de ‘Nobelprijs voor de statistiek’ genoemd, gaat dit jaar naar de vrijwilligers achter een programma dat buiten vakkringen amper iemand kent (en dat bijna iedereen gebruikt).
Het is een van de meest gebruikte stukken software ter wereld en toch heeft buiten de wereld van data en statistiek amper iemand ervan gehoord. R, een gratis programma voor data-analyse, krijgt dit jaar de Rousseeuw Prize for Statistics, de tweejaarlijkse Belgische onderscheiding van een miljoen dollar die je kunt beschouwen als de Nobelprijs van het vakgebied. De winnaar werd deze week bekendgemaakt. De prijs zelf wordt op 4 november uitgereikt in Leuven.
Overal gebruikt
Wie nooit met cijfers werkt, weet wellicht niet dat R bestaat. Maar achter de schermen draait het overal waar data wordt gebruikt. Farmabedrijven gebruiken het om geneesmiddelen te ontwikkelen, centrale banken rekenen er hun economische modellen mee door en veel grafieken van grote nieuwsdiensten wereldwijd zouden zonder R niet gemaakt kunnen worden.
De vergelijking die de organisatoren zelf maken: R is voor data wat Wikipedia is voor de encyclopedie. Het is een gemeenschappelijk, gratis bouwwerk waar iedereen aan kan meewerken.
Een project van vrijwilligers
Het verhaal achter R is er een van vrijwilligers. Begin jaren negentig schreven Robert Gentleman en Ross Ihaka (hun twee voornamen leverden de naam R op) een eigen versie van de bestaande taal S, die ooit bedacht was door statisticus John Chambers. Al snel groeide R uit tot een wereldwijd project. Sinds 1997 is het in handen van het zogeheten R Core Team, een internationale groep die het programma grotendeels onbetaald onderhoudt en uitbreidt.
De kracht van R zit in een systeem van ‘pakketten’. Wie een nieuwe statistische methode bedenkt, kan die delen als kant-en-klare module. Het centrale archief van R, CRAN, telt er intussen meer dan 23.000. Daardoor heeft een student met een laptop toegang tot exact dezelfde geavanceerde methodes als een groot farmabedrijf.
Leestip: Macrofagen kunnen opnieuw ‘geprogrammeerd’ worden zodat ze beter werken
Prijs wordt verdeeld
De prijs van een miljoen dollar wordt verdeeld. De helft gaat naar de vijf teamleden die volgens de jury het langst en het meest hebben bijgedragen: Peter Dalgaard (Copenhagen Business School), Kurt Hornik (WU Wenen), Martin Maechler (ETH Zürich), Brian Ripley (Oxford) en Luke Tierney (University of Iowa). De andere helft, 500.000 dollar, is voor de overige leden van het Core Team. Gentleman, Ihaka en Chambers worden bij de uitreiking apart geëerd voor hun aanzet.
De Belgische lijn
De prijs draagt de naam van Peter Rousseeuw, emeritus hoogleraar aan de KU Leuven, die hem ook financiert. De band met R is innig: Rousseeuws eigen methodes zitten in een populair R-pakket en de techniek die in 2024 met de prijs werd bekroond, zit standaard in het programma ingebouwd.
De uitreiking van de prijs vindt plaats op 4 november in Leuven. De prijs wordt uitgereikt onder de Hoge Bescherming van koning Filip.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
