Een eetpatroon dat vooral uit plantaardige voeding bestaat, verkleint niet alleen je kans op diabetes type 2. Het is ook nog eens beter voor het klimaat. Dat blijkt uit een studie van de Universiteit van Cambridge, waaraan ruim 23.000 Britten deelnamen.
De onderzoekers keken tijdens hun twintig jaar durende studie naar mensen die zich goed hielden aan het zogenoemde ‘planetary health diet’. Dit is een eetpatroon dat, zoals de naam al doet vermoeden, is bedacht om zowel mensen als de aarde gezond te houden. Deelnemers die dit dieet zo goed mogelijk volgden, hadden een derde minder kans op diabetes type 2 dan deelnemers die er het minst aan deden. Hun eetgewoonten waren ook beter voor het milieu: zij stootten veel minder CO2 uit. Het onderzoek is gepubliceerd in het vakblad PLOS Medicine.
Concrete impact op volksgezondheid
Tijdens het onderzoek kregen 3.496 deelnemers diabetes type 2. Volgens de onderzoekers had zo’n 12 procent van die gevallen voorkomen kunnen worden als iedereen net zo gezond had gegeten als de best scorende 20 procent. Het verband bleef bestaan, ook nadat er rekening werd gehouden met factoren als leeftijd, rookgedrag, gewicht en fysieke activiteit. Gemiddeld gezien gold het volgende: hoe hoger een deelnemer scoorde op de dieetschaal, hoe kleiner het risico werd. Per tien punten extra daalde de kans op diabetes met 14 procent.
Wat is het planetary health diet?
Het planetary health diet is een dieet dat in 2019 werd ontwikkeld door de EAT-Lancet Commissie, een groep van internationele voedingsexperts. De basis van het dieet is dat het zich richt op meer plantaardige producten en minder dierlijke voeding. In de praktijk betekent dit dat je veel volkoren granen, groenten, fruit, peulvruchten zoals linzen en bonen, noten en gezonde vetten uit planten binnenspeelt. Daartegenover staat dat je minder rood vlees, bewerkt vlees, zuivel, suikers en verzadigde vetten mag eten. Het is echter geen puur veganistisch gedoe; vis, kip, eieren en een beetje zuivel zijn nog toegestaan, maar met mate. Aangezien het aan het begin van de studie nog niet bestond, keken de onderzoekers naar hoe dicht het eetpatroon van de deelnemers bij de latere richtlijnen kwam.
Twintig jaar onderzoek
De data voor dit onderzoek kwamen uit de EPIC-Norfolk studie, een langlopend project over eten en gezondheid in Engeland. De onderzoekers volgden 23.722 deelnemers die aan het begin van de studie, in 1997, geen diabetes hadden. Hun eetgewoonten werden meerdere keren gemeten via uitgebreide vragenlijsten. Elke persoon kreeg een score van 0 tot 140 punten, afhankelijk van hoe dicht hun dieet bij de aanbevelingen kwam. Nieuwe gevallen van diabetes werden tot 2020 bijgehouden via ziekenhuiskaarten en medische gegevens.
Dubbele winst voor gezondheid en klimaat
Mensen met de hoogste scores, rond de 91 punten, hadden niet alleen minder diabetes, maar hun dieet veroorzaakte ook 18 procent minder broeikasgassen dan bij de laagste scores rond de 63 punten. Het dieet werkt onder meer doordat het helpt om een gezond gewicht te behouden. Het bevordert ook een goede stofwisseling. Deelnemers hadden lagere suikerwaarden in hun bloed, minder ontstekingen en betere cholesterolwaarden. Ongeveer een derde van het beschermende effect, zo blijkt, kwam door hogere niveaus van antioxidanten uit planten, zoals vitamine C en andere stoffen die in groenten en fruit zitten. Deze antioxidanten beschermen cellen tegen schade die tot diabetes kan leiden. Voor het klimaat kwam het voordeel vooral doordat het dieet minder rood en bewerkt vlees bevat; zonder deze twee factoren verdwijnt het positieve milieu-effect bijna helemaal.
Kritische kanttekeningen
Toch zijn er beperkingen aan de studie. Het gaat hier om een observatie-onderzoek, dus het bewijst niet dat het dieet direct de oorzaak is van minder diabetes; er is enkel een verband en er kunnen andere invloeden zijn. De groep bestond daarnaast vooral uit witte Britten. Dat betekent dat de resultaten misschien niet naar andere bevolkingsgroepen doorgetrokken kunnen worden. Maar over het algemeen kun je vrij zeker zijn dat meer planten in je dieet zeker niet mis zijn. Daar zijn wetenschappers het al langer over eens. Ook voor andere gezondheidskwaaltjes, zoals hart- en vaatziekten, darmproblemen en reuma, zijn er aanwijzingen dat een voedingspatroon met veel groenten en fruit kan helpen. Over dat laatste gaf Wendy Walrabenstein van het Amsterdamse UMC recent nog een interview aan Scientias.nl. Dat kan je hier lezen.
