Wanneer mensen voor het eerst vuur maakten, is nog altijd onderwerp van discussie. Dat komt omdat het ontzettend moeilijk is om hard bewijs te vinden. Nieuw onderzoek in een grot in Zuid-Afrika schuift de tot nu toe bekende datum van het eerste vuurtje nu met honderdduizenden jaren terug.
De ontdekking van vuur was een belangrijke mijlpaal in de menselijke evolutie. Het gaf onze voorouders een manier om warm te blijven, roofdieren op afstand te houden en uiteindelijk voedsel te bereiden. Het is dus erg interessant om te weten wanneer dat nou voor het eerst gebeurde.
Een recente ontdekking in de Wonderwerk Cave in Zuid-Afrika helpt daarbij. Deze archeologische vindplaats heeft de afgelopen jaren een schat aan oude geheimen blootgelegd, waaronder dus de ontdekking dat vroege mensen hier ongeveer één miljoen jaar geleden vuur gebruikten. Die conclusie is gebaseerd op de vondst van verbrande botten, sediment en door hitte veranderde stenen werktuigen die werden aangetroffen in een van de bovenste lagen van de grot, bekend als Stratum 10.
Leestip: Wat was er eerder: de plant of het vuur?
Maar in dit nieuwe onderzoek drongen archeologen nog dieper door in de grot tot een oudere laag, Stratum 11 genaamd. Daar ontdekten ze bewijzen van vuur die dateren van tussen de 1,07 en 1,79 miljoen jaar geleden. Dat zou het oudste bewijs van vuurgebruik tot nu toe zijn.
Botten van kleine zoogdieren
In Stratum 11 zijn botten van kleine zoogdieren gevonden, die verbrand leken te zijn. Bevestiging kwam nadat een nieuwe methode voor dit type onderzoek werd toegepast, genaamd botluminescentie. Hierbij wordt hoogenergetisch blauw licht onder een microscoop op grijze en witte fossielen gericht, waardoor verbrande botten fel rood oplichten wanneer ze door een filter worden bekeken.
Een natuurlijke oorzaak van het vuur werd uitgesloten, omdat de botten op 30 meter van de ingang van de grot zijn gevonden. Met andere woorden: veel te ver verwijderd van eventuele vlammen van een natuurbrand.
(tekst gaat verder onder foto)
Een nieuwe tijdlijn
Om te bepalen wanneer deze vuurtjes hebben plaatsgevonden, dateerden wetenschappers het grotsediment met behulp van twee technieken. Door de resultaten van beide methoden te combineren, kwamen zij uit op een tijdsvenster van 1,07 tot 1,79 miljoen jaar geleden. “Met behulp van deze methoden leveren wij bewijs voor vuurgebruik in twee afzettingen uit het Vroeg-Pleistoceen in de Wonderwerk Cave, waarmee de chronologie van een van de vroegste vuurregistraties ter wereld wordt uitgebreid”, aldus de auteurs van het onderzoek in hun publicatie.
De ontdekking biedt belangrijke nieuwe inzichten in ons verre verleden, maar het is geen bewijs dat er al sprake was van routinematig koken of van technologie om zelf vuur te maken. Wel laat het zien dat vroege mensen mogelijk herhaaldelijk vuur naar dit deel van de grot brachten en het daar beheersten.
“De verbrande fossiele botten van kleine zoogdieren die zijn teruggevonden in de vroege afzettingen van Strata 10 en 11 in de Wonderwerk Cave leveren sterk bewijs voor herhaalde, gecontroleerde vuren diep in de grot”, besluiten de onderzoekers in hun publicatie.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
