Een mannelijke prieelvogel moet flink zijn best doen om indruk te maken. In de Australische stad Townsville doet hij dat niet alleen met takjes, bladeren en zaden, maar ook met glas, plastic en zelfs handboeien.
Dat blijkt uit een onderzoek van de University of Exeter. De onderzoekers vergeleken de priëlen van grote prieelvogels in de stad Townsville met die van soortgenoten op het platteland. Hun conclusie: stadsvogels maken veel uitgebreidere priëlen. Daarvoor gebruiken ze opvallend vaak spullen die door mensen zijn achtergelaten.
Om vrouwtjes te verleiden bouwen mannelijke prieelvogels een prieel: een tunnel van takjes die leidt naar een soort van podium. Dat is een plek waar allemaal kleurige objecten te vinden zijn. Vrouwtjes worden bij aankomst met baltsgedrag door die tunnel gelokt.
Daarna begint de show pas echt. Het mannetje pakt een object op, gooit het in haar blikveld en laat tegelijkertijd zijn veren zien. Daarna pakt hij weer een nieuw object. En daarna nog een. Dat gaat net zo lang door totdat het vrouwtje onder de indruk is van de show, of het voor gezien laat.
Hoe beter een prieel eruitziet, hoe groter de kans is dat een vrouwtje blijft hangen. “Prieeltjes worden alleen gebouwd om een partner aan te trekken”, zegt onderzoeker Caitlin Evans. De mannetjes zoeken daarom niet alleen naar spullen die goed afsteken tegen hun eigen verenkleed en tegen de achtergrond, maar ook vooral naar spullen die ze kunnen gebruiken tijdens hun ‘voorstelling’.
Groen glas en rood draad
Om te ontdekken welke objecten ze daarvoor gebruiken bekeek een team van onderzoekers in totaal 61 prieeltjes in Queensland, Australië. Daarvan lagen er 35 in Townsville en 26 in een landelijk gelegen gebied. In totaal analyseerden ze 3782 objecten. Dat deden ze niet alleen met hun ogen: ze gebruikten ook verschillende inzichten over hoe prieelvogels kleuren zien. Vogels kunnen kleuren namelijk anders en vaak scherper waarnemen dan wij.
Het verschil tussen de prieelvogels die nabij de stad leven en de vogels die op het platteland te vinden zijn was groot. Priëlen van prieelvogels die in stedelijke gebieden leefden bevatten gemiddeld ruim 93 objecten. Op het platteland waren dat er gemiddeld slechts 20. De verzamelde objecten die in priëlen te vinden zijn waren in de stad groter en vaker afkomstig van mensen.
Leestip: Microfoons onthullen wat vogels doen als er een havik roept
Vogels die in de stad leefden kozen het vaakst voor groen glas en rood draad. Vogels die op het platteland leefden kozen vaker voor groene bladeren, groene zaden en takjes. De menselijke spullen die wel op het platteland te vinden waren komen vermoedelijk uit de afvalbakken van boerderijen.
Sommige vondsten waren opvallend. “Glas, plastic en draad waren de meest voorkomende keuzes”, zegt Evans. De onderzoekers vonden echter ook medicijnpotjes in priëlen die in de buurt van een ziekenhuis lagen. In de priëlen van vogels die in de buurt van een sportveld leefden vonden ze fluorescerende mondbeschermers. Bij één prieel vonden ze zelfs een paar handboeien.
Kieskeurig
De onderzoekers wilden echter ook weten hoe kieskeurig mannelijke prieelvogels zijn. Daarom mochten mannelijke prieelvogels tijdens een tweede proef kiezen uit twintig objecten: tien uit de stad en tien van het platteland. Zowel stads- als plattelandsvogels kozen veel vaker voor de stedelijke spullen. Dat wijst erop dat alle mannetjes een voorkeur hebben voor deze opvallende materialen. Het verschil tussen priëlen in de stad en op het platteland komt dus waarschijnlijk vooral doordat er in steden meer van zulke objecten te vinden zijn.
Volgens onderzoeker Laura Kelley laat de studie daarmee in ieder geval zien dat menselijke materialen het gedrag van prieelvogels beïnvloeden. “We weten nog niet of dat positief of negatief is”, zegt ze. Volgens haar kunnen er voordelen zijn. Glas, plastic en draad blijven langer liggen dan bladeren of vruchten. Een mannetje hoeft daardoor minder vaak nieuwe versieringen te zoeken. Maar er zijn ook risico’s: draad en plastic kunnen gevaarlijk zijn als vogels erin verstrikt raken of kleine stukjes inslikken.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze roofvogel krijgt vaker dochters als er in een leefgebied meer dan genoeg eten te vinden is en De evolutie in zijn puurste vorm: waarom vogels eerder doodgaan als ze grotere eieren leggen . Of lees dit artikel: Deze piepkleine vogels krijgen dagelijks meer alcohol binnen dan je denkt .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
