Mannen sterven jonger dan vrouwen, toch werkt bijna geen enkel land aan een oplossing

Mannen sterven wereldwijd jonger dan vrouwen en verliezen meer gezonde levensjaren. Toch hebben maar een handvol landen een beleid dat zich specifiek op hun gezondheid richt. Dat stelt een internationale groep gezondheidsexperts in een nieuwe reeks van drie studies.

In 2023 lag de ziektelast bij mannen 16 procent hoger dan bij vrouwen. Die maat telt de jaren die verloren gaan door vroegtijdig overlijden plus de verloren jaren door leven met een ziekte. Wie rekening houdt met leeftijd, ziet dat mannen zelfs 38 procent vaker overlijden. Het verschil is het grootst in Centraal- en Oost-Europa, Centraal-Azië, Afrika ten zuiden van de Sahara en Latijns-Amerika.

Hartaanvallen en zelfdoding

Vier oorzaken springen eruit: hart- en vaatziekten, ongevallen, zelfdoding en geweld, en kanker. Vooral zelfdoding valt op. In 2023 stierven wereldwijd naar schatting 536.000 mannen door zelfdoding, tegenover 231.000 vrouwen. Dat terwijl bij vrouwen veel vaker een depressie of angststoornis wordt vastgesteld.

Biologie speelt een rol, maar volgens de auteurs bepaalt vooral de omgeving het verschil. Mannen roken en drinken vaker, nemen meer risico’s en stellen doktersbezoeken langer uit. Dat gedrag hangt deels samen met verwachtingen over wat een echte man is, en met bedrijven die daarop inspelen. De tabaksindustrie verkoopt sigaretten al decennialang als symbool van stoere onafhankelijkheid. Wereldwijd roken mannen ruim vier keer zo vaak als vrouwen.

‘Mannen’ zijn echter geen eenheidsworst. De klappen vallen vooral bij mannen met weinig geld of opleiding, bij gevangenen, daklozen, migranten en mannen uit gediscrimineerde groepen. In India leven mannen uit de laagste kasten gemiddeld bijna zes jaar korter dan andere mannen.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Beleid blijft uit

Toch krijgt de gezondheid van mannen weinig aandacht. Ierland was in 2008 het eerste land met een nationaal beleid voor mannengezondheid. Brazilië (2009) en Australië (2010) volgden snel. Daarna kwamen er maar een handvol landen bij, onder meer Iran, Maleisië en Zuid-Afrika. Engeland lanceerde pas in november 2025 een eerste strategie en ook Canada werkt aan een eigen plan. België en Nederland hebben geen apart beleid voor mannengezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft evenmin een algemeen beleid; alleen haar Europese afdeling schreef een strategie.

Tijdlijn

In bijna 20 jaar volgde maar een handvol landen

Landen met een nationaal beleid of een nationale strategie voor de gezondheid van mannen, volgens een nieuwe reeks studies in The Lancet. De afstand tussen de punten is evenredig met de tijd.

2008IerlandEerste land ter wereld met een nationaal beleid voor de gezondheid van mannen.2009BraziliëNationaal beleid, met veel aandacht voor de prostaat.2010AustraliëNationaal beleid voor mannengezondheid, herzien in 2019.2020Zuid-AfrikaStrategie die besnijdenisklinieken gebruikt als toegangspoort tot bredere zorg.November 2025EngelandEerste strategie, na jaren campagne door middenveldorganisaties.2027 · verwachtCanadaFederale strategie voor mannen en jongens aangekondigd.

Ook Maleisië en Iran hebben een nationaal beleid; de studie vermeldt geen jaartal. Andere landen hebben alleen losse programma’s, bijvoorbeeld rond prostaatkanker of zelfdoding. Van de WHO heeft alleen de Europese afdeling een strategie.

Bron: Hawkes e.a., The Lancet (2026) Grafiek: Andrei Stiru / Scientias
Bekijk de cijfers
Jaar Land Wat
2008 Ierland Eerste nationaal beleid
2009 Brazilië Nationaal beleid
2010 Australië Nationaal beleid
2020 Zuid-Afrika Strategie
2025 Engeland Eerste strategie
2027 (verwacht) Canada Federale strategie

De auteurs zien daar verschillende redenen voor. Gender wordt in het gezondheidsbeleid vaak gelijkgesteld aan vrouwen. Mannen worden gepercipieerd als bevoorrecht, waardoor zelfs ernstige gezondheidsproblemen minder aandacht lijken te verdienen. En wie aandacht vraagt voor mannen, krijgt soms het verwijt geld weg te halen bij vrouwengezondheid.

Influencers vullen het gat

Dat vacuüm wordt volgens de auteurs ingevuld door anderen. Influencers in de zogenoemde manosfeer bereiken miljoenen jonge mannen met vrouwonvriendelijke en wantrouwige boodschappen, vaak verpakt als zelfverbetering. In een Britse studie uit 2023 had 80 procent van de jongens van 16 en 17 jaar content gezien van de omstreden influencer Andrew Tate.

De auteurs willen mannengezondheid daarom inbedden in bestaand beleid, zoals de huisartsenzorg en de aanpak van chronische ziekten. Ze pleiten voor gegevens die verschillen tussen groepen mannen zichtbaar maken, strengere regels voor tabak, alcohol, gokken en schadelijke onlinecontent, en een positiever verhaal over mannelijkheid.

Meer aandacht voor mannen hoeft volgens de auteurs niet ten koste te gaan van vrouwen. Integendeel: als mannen gezonder leven, plukken ook hun partners, kinderen en gemeenschappen daar de vruchten van.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wat gebeurt er als mannen zich niet man genoeg voelen? en Dit is waarom vrouwen langer leven dan mannen (het ligt ingewikkelder dan je denkt). Of lees dit artikel: Nature of nurture: experiment toont geslachtsverschillen al vlak na de geboorte.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

Categorieën:

Bronmateriaal

"Men have poorer health globally, but policies rarely take this into account" -
Afbeelding bovenaan dit artikel: engin akyurt / Unsplash

Fout gevonden?

Voor jou geselecteerd