Al dat fijnstof over je longen, we weten wel dat dat geen goed idee is. Maar dat de uitstoot van auto’s, industrie en bijvoorbeeld kachels ook slecht is voor je ogen is minder bekend.
Volgens een nieuwe Britse studie hebben kinderen die opgroeien in gebieden met schonere lucht minder vaak een bril nodig.
Vooral jonge basisschoolleerlingen blijken gevoelig te zijn voor de luchtkwaliteit. Klaart de lucht op, dan verbetert hun gezichtsvermogen zelfs, schrijven onderzoekers van de University of Birmingham. Met behulp van een geavanceerd AI-model onderzochten de wetenschappers hoe een combinatie van genetische, leefstijl- en omgevingsfactoren het zicht van kinderen beïnvloedt. Het team keek wat de luchtkwaliteit betreft specifiek naar stikstofdioxide (NO₂) en fijnstof (PM2.5), de twee schadelijkste stoffen die vrijkomen door uitstoot van verkeer en industrie. Minder blootstelling aan deze vervuilende stoffen hangt direct samen met hoe goed kinderen kunnen zien zonder bril of lenzen.
Myopie
De aandoening waar het om draait is myopie, ofwel bijziendheid. Daarbij wordt alles veraf wazig, terwijl objecten dichtbij scherp blijven. Vooral in Oost-Azië stijgt het aantal kinderen met myopie razendsnel, maar ook in Europa en de VS neemt het aantal gevallen toe. “Hoewel genetica en leefstijl al langer bekendstaan als risicofactoren – denk bijvoorbeeld aan veel schermtijd – laat deze studie zien dat ook de omgeving en dan met name de luchtkwaliteit, een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van bijziendheid. Het is de eerste keer dat we luchtvervuiling kunnen aanwijzen als belangrijke en beïnvloedbare risicofactor”, zegt onderzoeker Zongbo Shi van de University of Birmingham.
Visuele gezondheid
Opvallend is dat vooral jongere kinderen, die in de lagere klassen van de basisschool zitten, het meest profijt hebben van schonere lucht. Bij hen verbeterde het zicht het meest wanneer ze opgroeiden in een minder vervuilde omgeving. Er was minder vooruitgang te zien bij oudere kinderen en jongeren die al flink last hadden van bijziendheid. De onderzoekers maken hieruit op dat vroeg ingrijpen het verschil kan maken. Shi trekt zijn ontdekking breder dan alleen het oogheelkundige vlak: “Schone lucht draait niet alleen om ademhalen, maar ook om de visuele gezondheid. Onze resultaten laten zien dat je als samenleving het gezichtsvermogen van kinderen kunt beschermen door de luchtkwaliteit te verbeteren. En dat dit het beste werkt in hun vroege, meest kwetsbare ontwikkelingsjaren.”
Hoe vervuiling de ogen aantast
De onderzoekers leggen uit dat luchtvervuiling verschillende schadelijke effecten kan hebben op de ogen. Schadelijke deeltjes veroorzaken ontstekingen en stress in het oogweefsel, verminderen de blootstelling aan natuurlijk zonlicht, dat juist belangrijk is voor een gezonde oogontwikkeling, en kunnen chemische processen in gang zetten waardoor de vorm van het oog verandert. Dat laatste leidt tot bijziendheid. Omdat kinderen een groot deel van hun dag op school doorbrengen, pleiten de onderzoekers voor praktische maatregelen in en om schoolgebouwen. Denk hierbij aan luchtreinigers in klaslokalen, schone lucht-zones rondom scholen waarbij autoverkeer wordt beperkt of het afsluiten van straten tijdens haal- en brengmomenten. Zulke ingrepen kunnen volgens de wetenschappers direct bijdragen aan een betere ooggezondheid van de kleintjes.
Verschil maken
“Myopie neemt wereldwijd toe en kan later in het leven leiden tot ernstige oogproblemen”, zegt hoofdonderzoeker Yuqing Dai van de University of Birmingham. “We kunnen de genen van een kind niet veranderen, maar we kunnen wel hun omgeving verbeteren. Als we vroeg in actie komen, nog voordat ernstige myopie ontstaat, kunnen we echt een verschil maken.” Hij wijst er nog maar eens op dat preventie loont.
