Op Lowlands 2026 kunnen festivalgangers deelnemen aan dertien wetenschappelijke onderzoeken. Scientias.nl was erbij en sprak onderzoekers over hersengolven, stressmetingen en navigatieproblemen. Deel één van ons verslag…
Terwijl de beats door je lijf trekken en het licht flitst, kun je op Lowlands 2026 ook nog eens actief bijdragen aan wetenschap. Lowlands Science, een samenwerking tussen BKB | Het Campagnebureau, Lowlands (MOJO), de Nationale Wetenschapsagenda (NWA), met behulp van New Scientist en Universiteit van Nederland, brengt voor de zoveelste keer onderzoek naar het festivalterrein in Biddinghuizen. Dertien projecten, variërend van kankeronderzoek tot navigatietesten, maken van de festivalganger een proefkonijn en assistent-onderzoeker ineen.
De hersenen onder de stroboscoop
Wat gebeurt er in je hoofd als je volledig opgaat in het moment, terwijl het licht flitst en de muziek door je lichaam dendert? Neuroloog en Klinisch neurofysioloog Sandra van der Salm van het UMC Utrecht zoekt het uit met ‘X-Ray Your Festival Brain’. In speciale cubicles kunnen bezoekers onder het genot van hun favoriete muziek hun hersengolven laten meten terwijl ze werden blootgesteld aan verschillende lichtfrequenties.
De deelnemers gaan hun eigen cubicle in, hun eigen cocon als het ware, waar we de metingen doen. “We willen dat mensen daar echt helemaal in kunnen opgaan”, vertelt Van der Salm. “Dit onderzoek hebben we eerder gedaan in Tivoli en mensen vonden het daar fantastisch.”
Waarom dit onderzoek op een festival? “Op de spoedeisende hulp komen dagelijks mensen binnen met epileptische aanvallen door overprikkeling. We weten daardoor vooral hoe hersenen afwijkend reageren, maar nauwelijks hoe gezonde hersenen op deze prikkels reageren”, legt de neuroloog uit. De data moeten uiteindelijk helpen om epilepsiepatiënten beter te behandelen en festivals veiliger te maken.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Het spelende lichaam: gamen tegen kanker
In de ‘Tilly Game’ van het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis kunnen Lowlanders plaatsnemen als burgerpatholoog. Het doel: tumorcellen en immuuncellen herkennen en sorteren om het algoritme Tilly te trainen. Dit algoritme moet in de toekomst voorspellen of een patiënt in aanmerking komt voor immuuntherapie.
“Het idee is simpel maar krachtig”, vertelt initiatiefnemer Laurens Pelt. “We hebben eerder al aangetoond dat spelers samen net zo goed zijn als een patholoog. Met een kleine tutorial kun je op basis van de consensus van meerdere spelers betrouwbare informatie krijgen.”
“De bereidheid om mee te doen is groot. Bijna één op de twee krijgt kanker. Mensen vinden het fantastisch dat ze hier iets tegen kunnen bijdragen. Eerst heerst vaak een gevoel van hulpeloosheid, dit geeft ze een manier om iets terug te doen”, aldus Pelt. De naam Tilly is een acroniem voor ‘Tumor-infiltrating lymphocytes’ – de gunstige situatie waarin je eigen immuuncellen de kanker aanpakken. Voor deze game is niet alleen tijd op Lowlands nodig; vanaf juli 2026 is de game weer online beschikbaar voor iedereen.
De game is een voorbeeld van ‘citizen science’, waarbij burgers bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek. Spelers worden via een korte tutorial getraind om celtypen te herkennen. De kracht zit in de consensus: meerdere spelers samen zijn net zo betrouwbaar als een patholoog. Het algoritme Tilly moet uiteindelijk helpen bepalen of een patiënt baat heeft bij immuuntherapie.
Verdwalen doe je niet alleen met een biertje op
Altijd de weg kwijt op een festivalterrein? Dat kan wijzen op atopia, een soort ruimtelijke dyslexie. Hoogleraar en hoofdonderzoeker van Navigatie Lab van Universiteit Leiden Ineke van der Ham onderzoekt het fenomeen met de ‘Space Maze’, een desoriënterende raket waarin deelnemers door een kosmisch doolhof moeten navigeren.
“Als wij mensen wijzen op het bestaan van atopia, is er bij sommigen opeens zoveel herkenning dat ze erg blij zijn dat het een naam heeft”, vertelt van der Ham. “Ze kunnen het nu uitleggen aan hun omgeving. Voor ongeveer vijf tot zeven procent van de Nederlanders is navigeren geen vanzelfsprekende vaardigheid.”
“Na het doolhof worden deelnemers gevraagd naar de Alpha Stage of de ingang van het festivalterrein te wijzen. Daarmee kijken we of mensen van nature een plattegrond in hun hoofd hebben opgebouwd, of juist niet”, legt de hoogleraar uit. “De kennis over atopia kan uiteindelijk helpen bij het ontwerpen van beter navigeerbare gebouwen, zoals ziekenhuizen, of parkeerplaatsen.”
Stress: meten is weten
Hoe reageert je lichaam op stress? De onderzoekers van Stress in Action, een onderzoeksproject waarin zeven Nederlandse universiteiten en UMC’s samenwerken in een langlopend onderzoek naar stress, beplakken deelnemers met elektroden om hun hartslag en hartslagvariabiliteit te meten tijdens een spreekbeurt. “We zijn vooral geïnteresseerd in de herstelfase”, vertelt University Medical Center Groningen (UMCG) onderzoekster Ellen Stroemer. “Sommigen ervaren veel stress tijdens de presentatie, anderen ervoor, en weer anderen herstellen sneller dan anderen. Daar willen we meer over te weten komen.”
“De hartslagvariabiliteit wordt beschouwd als een betrouwbare meting: hoe lager de variabiliteit, hoe meer stress je ervaart. We zijn benieuwd of de stressreactie die je hier voelt fundamenteel anders is dan bijvoorbeeld die van een presentatie op je werk”, aldus Stroemer.
Wetenschap voor iedereen
Lowlands Science laat zien dat wetenschap niet alleen in een laboratorium plaatsvindt, maar ook midden in een feestende menigte. Het enthousiasme van deelnemers en onderzoekers was groot. Terwijl de rest van Lowlands zich overgaf aan muziek en dans, droegen honderden festivalgangers bij aan échte wetenschappelijke doorbraken – zonder dat ze daarvoor een witte jas aan hoefden te trekken.
Lees onze artikelen over wetenschap op Lowlands 2026:
– Op Lowlands ben je proefkonijn én wetenschapper: 13 projecten om aan mee te doen
– Forensische Spelen op Lowlands: laat jij geen sporen achter? Het NFI zoekt het uit
– Geheugentest op Lowlands: hoe betrouwbaar is je brein tussen de beats?
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
