Bij een hartinfarct of andere hartaandoening is niet alleen de patiënt het slachtoffer. De pijn wordt ook gevoeld door de partner en andere mensen die dichtbij staan. Nieuw onderzoek maakt nu duidelijk dat een liefdesrelatie cruciaal kan zijn bij het herstel. Het hart kan er letterlijk van aansterken.
Hart- en vaatziekten zijn wereldwijd nog altijd doodsoorzaak nummer één. Jarenlang lag de focus van de zorg vooral op het fysieke herstel van de patiënt: de juiste medicijnen, genoeg beweging en een gezond dieet. Maar volgens een nieuwe studie in de Canadian Journal of Cardiology ontbreekt er een cruciale factor in dit rijtje: de liefdesrelatie. Een sterke, ondersteunende partner blijkt niet alleen goed voor het gemoed, maar ook voor het hart zelf.
Gezamenlijk herstellen
De Canadezen analyseerden tientallen studies die zogeheten koppelinterventies als onderwerp hebben. Dit zijn programma’s waarin niet alleen de patiënt, maar ook de partner actief wordt betrokken bij de revalidatie. En wat blijkt? In maar liefst 77 procent van de onderzochte studies was een positieve lijn te zien in gezonde gewoonten als goede voeding, beweging en medicijngebruik. Bovendien werden positieve effecten gemeten voor de hartgezondheid en de mentale gezondheid van de deelnemers. “Dat is opvallend”, zegt gezondheidspsycholoog Heather E. Tulloch van het University of Ottawa Heart Institute. “We weten al lang dat de kwaliteit van een relatie invloed heeft op het hart. Toch is het verrassend hoe weinig interventies zich daadwerkelijk richten op de liefdesrelatie.”
Volgens Tulloch kan een acuut hartprobleem een relatie soms versterken, maar vaak zet het juist extra druk op beide partners. “Door de jaren heen hebben we geleerd dat een hartinfarct niet alleen de patiënt overkomt, maar ook de partner”, zegt ze. Angst, stress en een verandering van rolpatronen sluipen het dagelijks leven binnen en die emoties kunnen het herstel in de weg zitten. De cijfers maken duidelijk hoe groot de nood is. In Canada heeft een op de twaalf volwassenen boven de twintig een hartaandoening, dat zijn zo’n 2,6 miljoen mensen. In de Europese Unie zijn hart- en vaatziekten verantwoordelijk voor een derde van alle sterfgevallen en zelfs de oorzaak van een op de vijf overlijdens voor 65 jaar.
Zorg die verder kijkt dan de patiënt
Toch is de huidige hartzorg meestal nog sterk op de patiënt gericht. Koppelgerichte programma’s proberen dat te doorbreken. Hierbij wordt de nadruk gelegd op de rol van de partner bij het herstel: die kookt gezond, motiveert de hartpatiënt om te gaan bewegen en helpt bij het goed en op tijd innemen van de medicijnen. Er is steeds meer bewijs dat deze aanpak werkt, maar er is nog onvoldoende onderzocht wat het doet op emotioneel vlak en wat het effect is op de kwaliteit van de relatie. Daar valt volgens de wetenschappers dan ook nog veel te winnen. Meer aandacht voor gevoelens, communicatie en onderlinge steun kan het herstel van beide partners flink versterken.
Niet alleen de patiënt kikkert ervan op. Partners hebben vaak zelf dezelfde risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Door hen actief te betrekken, profiteren zij dus ook. Koppelinterventies passen mooi in een zorgsysteem dat steeds meer inzet op patiëntgerichte en familiegerichte zorg. “Interventies waarin de partner een actieve rol krijgt en waarin serieus wordt gekeken naar wat er speelt in de relatie, moeten verder worden ontwikkeld en getest”, zegt Tulloch. “Het doel is koppels beter te laten omgaan met hartziekte door hun mentale en fysieke gezondheid te versterken. En niet te vergeten: die van hun relatie.”
De weg vooruit
Het team pleit voor een zogeheten ‘stepped care’-model binnen de hartrevalidatie. Daarbij worden koppels systematisch gescreend op stress en relationele problemen, waarna ze worden doorverwezen naar passende ondersteuning, mocht dat nodig zijn. Toekomstig onderzoek zou zich moeten richten op diverse bevolkingsgroepen en het is belangrijk om altijd beide partners mee te nemen in de metingen. “We moeten niet alleen het hart behandelen, maar ook de relatie voeden. Zo ontstaan nieuwe gezonde gewoonten, mentale veerkracht en krijgt de hartgezondheid een extra boost. Uiteindelijk leidt dat tot een beter herstel, voor allebei”, besluit Tulloch.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Dit is wat een kopje koffie doet bij mensen met een onregelmatig hartritme en Kijk uit met tandvleesontsteking en gaatjes: slechte mondhygiëne gelinkt aan beroertes en hartkwalen. Of lees dit artikel: Bijna altijd zijn er waarschuwingssignalen voor een hartaanval of beroerte: dit zijn de belangrijkste boosdoeners.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
